Sự công phu của làng nghề độc nhất thêu áo cho vua
Nhóm PV•26/01/2026 20:55
Làng Đông Cứu, xã Dũng Tiến (cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km) hiện vẫn lưu giữ nghề thêu truyền thống lâu đời, đặc biệt là thêu tay phục chế long bào. Nổi tiếng với những đường thêu tinh xảo và sự tỉ mẩn trong từng công đoạn, nghề thêu Đông Cứu xứng danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Đông Cứu từng là làng thêu duy nhất đất Bắc chuyên thêu long bào cho vua chúa, áo mão cho quan lại quý tộc trong triều. (Ảnh: Chu Linh)Những người thợ lành nghề thường ngồi tập trung cùng một khu vực thêu, thực hiện các công đoạn thêu một cách liền mạch. Một tấm vải cần tới 2 - 3 thợ cùng ngồi thêu để đẩy nhanh tiến độ. (Ảnh: Chu Linh)Người thợ đặt bản vẽ mẫu và bản giấy can chồng lên nhau, dùng kim châm theo các đường nét vẽ mẫu xuyên qua các mặt giấy để tạo thành các lỗ nhỏ trên giấy can, sau đó dùng dùi mút chấm vào hỗn hợp dầu hỏa và bột phấn, thoa đều lên mặt của bản mẫu châm kiểu. (Ảnh: Chu Linh)Qua các lỗ nhỏ, dầu hỏa và phấn lắng xuống, phấn bám vào mặt vải thành các chấm nhỏ tạo thành đường nét của họa tiết cần thêu. Cách in hoạ tiết này của người làng Đông Cứu nhanh, gọn, chính xác tiết kiệm đáng kể thời gian. (Ảnh: Chu Linh)Người thợ lắp vải đã in hoạ tiết vào khung thêu, ép khung làm căng bề mặt vải để dễ thêu. Có 2 loại khung, khung chữ nhật dành để thêu tấm vải lớn và khung tròn cho việc thêu các chi tiết nhỏ. (Ảnh: Chu Linh)Nghề thêu Đông Cứu thường sử dụng chỉ màu tơ mềm mượt, lên màu tốt và kết hợp thêm loại sợi kim tuyến và chỉ chặn kim tuyến. (Ảnh: Huyền Dịu)Người thợ Đông Cứu có cách cầm kim thêu chắc chắn, kiểm soát tốt từng đường khâu. (Ảnh: Huyền Dịu)Cách thêu của người thợ được quy định chặt chẽ: các mũi thêu phải thuận theo cùng một chiều, hướng rút kim như thế nào, kéo chỉ dài bao nhiêu, đâm kim xuống thẳng hay nghiêng… đều phải chuẩn xác. (Ảnh: Huyền Dịu)Làng nghề Đông Cứu có đặc trưng là theo bắt nét bằng sợi kim tuyến sau khi thêu xong. Việc này vừa giúp điều chỉnh lỗi thêu không đều, vừa để tăng độ sắc sảo của họa tiết, thường phải do người thợ có tay nghề cứng thực hiện. (Ảnh: Chu Linh)Kỹ xảo nhồi vảy của thêu Đông Cứu làm cho hoạ tiết sinh động hơn, nghệ nhân nhồi sao cho giữa các vảy với nhau có một khoảng cách là 1mm để thấy rõ từng chiếc vảy. (Ảnh: Huyền Dịu)Với một số sản phẩm, người thợ còn đính thêm những hạt cườm lấp lánh để làm trang phục thêm bắt mắt, sinh động hơn. (Ảnh: Chu Linh)Sự khác nhau giữa mặt trong và mặt ngoài của tấm áo Ngự, mặt ngoài rực rỡ hoa văn, mặt trong chằng chịt đường chỉ cho thấy sự tài hoa và công phu của người thợ. (Ảnh: Huyền Dịu)Người làng Đông Cứu cũng tỉ mỉ thêu tay những phụ kiện đi kèm trang phục. Những dải đai áo tinh xảo không chỉ hoàn thiện bộ Ngự phục, mà còn góp phần tôn lên quyền uy, lễ nghi và thẩm mỹ cung đình trong từng chi tiết nhỏ nhất. (Ảnh: Huyền Dịu)Sản phẩm của làng nghề rất đa dạng mẫu mã, nhưng chủ yếu có 2 loại sản phẩm là phục chế theo mẫu có sẵn và thiết kế của nghệ nhân tự sáng tạo. (Ảnh: Huyền Dịu)Hoạ tiết rồng thường xuất hiện trên trang phục cung đình, được thể hiện một cách công phu và cẩn trọng. Ngoài ý nghĩa là biểu tượng của quyền uy, hình ảnh của rồng còn là lời cầu mong cho sự trường trị, cho hạnh phúc và phồn thịnh của đất nước. (Ảnh: Chu Linh)Dáng vẻ lộng lẫy, kiêu hãnh của phượng trên áo mũ của các hoàng hậu, công chúa tượng trưng cho vẻ đẹp toàn mỹ, kiêu sa đài các và cũng thể hiện khát vọng về triều đại thái bình. (Ảnh: Huyền Dịu)Những sản phẩm thủ công thể hiện sự uy phong của trang phục mà không một công nghệ máy móc hiện đại nào có thể tái hiện được. Vì vậy, giá của một sản phẩm có lên tới hàng trăm triệu đồng, tuỳ vào từng loại trang phục. (Ảnh: Huyền Dịu )Hiện nay, người thợ ở Đông Cứu vẫn truyền dạy cho con cháu theo cách cầm tay chỉ việc. Và làm sao để giữ chân các lao động trẻ với nghề truyền thống vẫn là một nỗi niềm đau đáu của người làng Đông Cứu. (Ảnh: Huyền Dịu)
Bình luận của bạn đã được gửi và sẽ hiển thị sau khi được duyệt bởi ban biên tập.
Ban biên tập giữ quyền biên tập nội dung bình luận để phù hợp với qui định nội dung của Báo.
