Thu hẹp khoảng cách số: Bài toán mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo
Sáng 22/10, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Khoảng cách số và Năng lực AI”. Sự kiện quy tụ các nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia trong nước, quốc tế nhằm trao đổi về giải pháp thu hẹp khoảng cách số và nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nhấn mạnh AI đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới tri thức và phát triển con người, song khả năng tiếp cận và hưởng lợi từ công nghệ giữa các nhóm trong xã hội vẫn còn có sự chênh lệch. Trong bối cảnh đó, bà cho rằng việc nâng cao năng lực ứng dụng AI cần đi đôi với thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm công nghệ được tiếp cận và sử dụng hiệu quả hơn trong cộng đồng.
Từ góc độ báo chí - truyền thông, TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, đã bày tỏ quan ngại về bất bình đẳng số và tính dễ bị tổn thương trước thông tin sai lệch của lao động phi chính thức tại đô thị Hà Nội. Theo ông, để nâng cao năng lực kiểm định thông tin trên không gian mạng cần có sự đồng bộ của ba yếu tố, bao gồm: cơ chế quản lý nguồn tin hiệu quả; giáo dục qua tình huống đời sống; sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng và các cơ quan báo chí.
Không chỉ đặt ra vấn đề về khoảng cách số, hội thảo còn đi sâu vào ứng dụng trí tuệ nhân tạo và truyền thông sáng tạo trong bảo tồn các giá trị văn hóa. Qua các trường hợp số hóa dân ca của cộng đồng người Tao và ứng dụng thực tế ảo 360 độ tại thổ lâu Phúc Kiến, GS. Liangwen Kuo, Tổng Biên tập Tạp chí Emerging Media, Đại học Giao Thông Thượng Hải đã chia sẻ về khả năng kết nối lưu trữ, kể chuyện và trải nghiệm di sản của nền tảng số. Đồng thời, ông nhấn mạnh vai trò của cộng đồng, năng lực số và tính bền vững của nền tảng để phát huy tiềm năng của công nghệ trong bảo tồn văn hóa.
Tiếp nối phiên toàn thể của Hội thảo là 4 phiên chuyên đề diễn ra song song, tập trung vào những khía cạnh khác nhau của AI và năng lực số của thanh niên. Các tham luận xoay quanh khả năng tư duy phản biện, nhận diện thông tin sai lệch và trách nhiệm xã hội khi ứng dụng AI vào đời sống.
Bên cạnh đó, qua 52 công trình được lựa chọn đăng trong kỷ yếu, hội thảo đã kết nối các góc nhìn từ các lĩnh vực báo chí, truyền thông, giáo dục đến quản trị công, doanh nghiệp, thị trường lao động và bảo tồn di sản, góp phần đặt chuyển đổi số trong mối liên hệ với công bằng xã hội và các giá trị văn hóa.
Trong khuôn khổ hội thảo, với mục tiêu tăng cường hợp tác đào tạo và nghiên cứu, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Truyền thông và Phương tiện Truyền thông, Đại học Giao thông Thượng Hải trên tinh thần thúc đẩy kết nối học thuật giữa hai đơn vị.
Thông qua các phiên tham luận, hội thảo đã mở ra không gian trao đổi học thuật, bổ sung cơ sở khoa học và kinh nghiệm thực tiễn cho những giải pháp thu hẹp khoảng cách số. Qua đó, các diễn giả và khách mời đã cùng nhau phát triển những cách tiếp cận phù hợp để hỗ trợ nhóm người còn gặp khó khăn trong kiểm định thông tin, nâng cao tinh thần trách nhiệm khi sử dụng AI.