Từ mong muốn đơn giản là có một nghề để nuôi sống bản thân, chị Nguyễn Thị Thu Thương - người sáng lập Thương Thương Handmade đã từng bước xây dựng một xưởng thủ công. Từ đó, nơi đây dần trở thành mái nhà chung của hơn 20 người yếu thế đến từ nhiều tỉnh thành trên toàn quốc.

Suốt hơn một thập kỷ, người phụ nữ mắc bệnh xương thủy tinh không chỉ miệt mài sản xuất ra những sản phẩm thủ công tinh xảo từ giấy cuộn, mà còn kiên trì tạo việc làm, trao cơ hội để những người yếu thế có thể tự lập, nuôi sống bản thân bằng chính đôi tay của mình.

Với chị, Thương Thương Handmade không đơn thuần là một doanh nghiệp xã hội, mà còn là nơi mỗi thành viên đều có thể tìm thấy giá trị bản thân và một nơi để gọi là “nhà”.

Phóng viên (PV): Xin chào chị Thu Thương. Điều gì đã khiến chị lựa chọn, quyết định đi học và gắn bó với nghề tranh giấy thủ công?

Chị Thu Thương: Bản thân tôi đã thích nghề thủ công từ bé. Hồi nhỏ, tôi hay nhìn thấy mẹ thêu thùa, đan len, đan quần áo,... Lớn hơn, tôi được nhìn thấy các cụ hay tuốt chổi, làm chổi bằng rơm. Có thể nói, các nghề thủ công cơ bản tôi đều đã được nhìn qua và trải nghiệm.

Sau khi xem chương trình “Người tốt việc tốt” trên Đài Hà Nội, nói về trung tâm “Vì ngày mai” - nơi dành có các bạn khuyết tật làm các nghề thủ công, tôi khá thích và cũng thấy phù hợp với sức khỏe nên đã chọn theo đuổi.

PV: Tôi từng nghe chị chia sẻ rằng, trước đây, có những người đã nói chị sẽ không giúp được gì cho gia đình. Đó có phải là điều đã thôi thúc chị quyết tâm phải có một nghề?

Chị Thu Thương: Câu chuyện bắt nguồn từ một câu nói của bác hàng xóm. Khi đó, tôi xuống nhà chơi với mẹ thì bác hàng xóm hỏi tôi: “Xuống đây làm gì? Có làm gì được giúp mẹ không?”. Lúc đó tôi cảm thấy rất tủi thân và đã quyết tâm đi học nghề.

Tôi mong muốn có một nghề nuôi sống bản thân và xa hơn nữa là có thể báo hiếu bố mẹ. Bản thân tôi đã không thể trực tiếp chăm sóc bố mẹ được nên tôi chỉ mong mình một tháng tích góp được 200.000 đồng - 300.000 đồng biếu bố mẹ.

Sau khi đi học nghề, tiếp xúc với các bạn khuyết tật, có nhiều thứ tôi cảm thấy bất bình cho cộng đồng người khuyết tật khi các bạn vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi.

Từ đó tôi quyết tâm mở một xưởng dạy nghề và tạo việc làm cho các bạn yếu thế. Đồng thời, tạo môi trường để nhiều người bạn, người anh chị em giống tôi có thể trò chuyện, chia sẻ.

PV: Trong quá trình học, chắc hẳn có những lúc chị gặp những khó khăn khiến bản thân hơi nản chí một chút, chị có thể chia sẻ về những thử thách được đó không và chị đã vượt qua những khó khăn đó như thế nào?

Chị Thu Thương: Tôi gặp khó khăn nhất với việc đi lại. Tôi vẫn nhớ mỗi lần đi học bố đèo xe máy, còn mẹ ôm trên tay. Tình hình kinh tế gia đình chưa tốt, không thể đi taxi được. Mỗi lần như vậy, gia đình tôi rất vất vả, đặc biệt là những lúc mưa, nắng.

Sau mỗi lần khó khăn, tôi sẽ luôn tự nhủ phải cố gắng chăm chỉ, làm thật tốt để không phụ công ơn của bố mẹ, nhưng bố mẹ thì không muốn tôi vất vả. Họ luôn nghĩ người khuyết tật thì không nên làm nhiều việc, nhưng tôi thì không nghĩ như vậy.

Tôi luôn tự hỏi nếu một ngày bố mẹ không còn bên cạnh thì tôi sẽ dựa vào ai. Chính suy nghĩ đó khiến tôi quyết tâm phải có một nghề và sau này là tạo việc làm cho những người yếu thế.

PV: Bố mẹ chị đã phản ứng như thế nào khi biết chị muốn đi học nghề?

Chị Thu Thương: Bố mẹ tôi phản đối rất quyết liệt và tôi nghĩ điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Với căn bệnh xương thủy tinh, việc đi lại của tôi luôn rất khó khăn, nhưng cuối cùng cũng đã chiều theo sở thích của tôi.

Có lẽ, bố mẹ thương tôi quá, không muốn tôi phải vất vả. Với bố mẹ, tôi có làm được hay không cũng không quan trọng, điều quan trọng nhất là con gái khỏe mạnh. Nhưng để mở một xưởng sản xuất thì bố mẹ chưa bao giờ nghĩ đến. Bố mẹ cũng không kỳ vọng tôi có thể sống được bằng nghề.

PV: Từ khi nào, chị bắt đầu có ý tưởng phát triển từ một doanh nghiệp cá nhân sang một mô hình mang tính cộng đồng và xã hội hơn?

Chị Thu Thương: Ban đầu, tôi học nghề thủ công chỉ đơn giản là mong muốn tìm được một công việc để nuôi sống bản thân. Nhưng trong quá trình làm nghề, tôi gặp nhiều người khuyết tật và nhận ra họ cũng có khát khao được làm việc, được tự lập như mình, chỉ là chưa có cơ hội.

Tôi nghĩ nếu mình đã có nghề thì tại sao không chia sẻ với những người cùng hoàn cảnh. Chính suy nghĩ đó đã thôi thúc tôi mở một xưởng dạy nghề và tạo việc làm cho người khuyết tật.

PV: Khi mới bắt đầu, chị và mọi người đã đồng hành cùng nhau ra sao để phát triển Thương Thương Handmade như ngày hôm nay?

Chị Thu Thương: Khi mới bắt đầu, tôi đã gặp rất nhiều khó khăn. Tôi mở xưởng đầu tiên ở quê nhà Phú Xuyên. May mắn là bố mẹ hỗ trợ xây nhà nên không phải thuê mặt bằng.

Các học viên của tôi cũng gặp nhiều trở ngại, chịu nhiều thiếu thốn. Mùa đông đến, trời lạnh, chúng tôi còn phải đi xin chăn màn cho các bạn đắp đi ngủ. May mắn thay, chúng tôi nhận được sự chung tay giúp đỡ từ cộng đồng. Khi ấy tôi mới hiểu, chỉ có tay nghề thôi là chưa đủ để mở một xưởng. Muốn duy trì còn cần kinh phí, nhân lực và rất nhiều sự đồng hành.

Nhà xưởng đầu tay của tôi nhận được sự giúp sức không chỉ từ phía phụ huynh mà còn từ phía các mạnh thường quân. Bên tập đoàn Hoa Sen tài trợ mái tôn, các sư thầy tại chùa Vân Hương (phường Thanh Liệt, Hà Nội) kêu gọi các phật tử đến hỗ trợ sơn nhà,... Mỗi người góp một chút để xưởng có thể thể hình thành.

Sau 5 năm ở quê, tôi quyết định chuyển lên Hà Nội vì ở đây thuận lợi hơn trong việc tiếp cận khách hàng và tìm kiếm lao động. Dù phải thuê nhà và gần như bắt đầu lại từ đầu, tôi vẫn tin đó là quyết định đúng. Hiện tại, chúng tôi đã chuyển lên Hà Nội được 7 năm. Điều tôi mong nhất đến bây giờ vẫn là có một ngôi nhà thật sự sạch sẽ, ổn định để các bạn yên tâm sinh sống và làm việc.

PV: Sau hơn một thập kỷ, Thương Thương Handmade hiện là mái nhà của bao nhiêu thành viên và chị tổ chức công việc cho các bạn như thế nào?

Chị Thu Thương: Hiện xưởng có 21 thành viên đến từ nhiều tỉnh, thành khác nhau. Mỗi người mang một dạng khuyết tật hoặc hoàn cảnh riêng: có bạn khuyết tật vận động, khiếm thính, có bạn mắc bệnh tan máu bẩm sinh hay chạy thận. Tùy điều kiện sức khỏe, có bạn làm tại xưởng, có bạn đi về trong ngày, cũng có bạn nhận việc về phòng trọ làm.

Khi phân công công việc, tôi dựa vào khả năng và thế mạnh của từng người. Có nhóm chuyên làm hàng mẫu, có nhóm làm những công đoạn đơn giản hơn, còn những sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao sẽ giao cho các bạn có tay nghề tốt và sự kiên trì.

PV: Trong quá trình làm việc cùng các bạn, điều gì chị cảm thấy khó khăn nhất khi đào tạo nghề cho các bạn yếu thế và duy trì xưởng hoạt động?

Chị Thu Thương: Điều khó khăn nhất đó chính là thể trạng và khả năng làm việc khác nhau của mỗi người. Ví dụ như các bạn thiểu năng trí tuệ, tay chân cứng không thể làm được. Có những bạn đã phải bỏ cuộc, hay có những bạn học xong rồi nhưng làm chậm, lương thấp nên nghỉ. Tôi thấy rằng, lao động với người khuyết tật có nhiều kiểu, họ vừa phải xem xét đến mức lương có đáp ứng được nhu cầu cuộc sống, vừa phải xem xét thể trạng sức khỏe.

Vì vậy, trước khi nhận ai, tôi đều cho các bạn thử việc. Nếu thấy không phù hợp, tôi sẽ nói thẳng để các bạn không mất thời gian. Nhưng tôi luôn muốn các bạn được thử trước, bởi ít nhất sau này các bạn sẽ không phải tiếc nuối vì chưa từng cho mình một cơ hội.

PV: Vậy chị còn nhớ về bạn học viên đầu tiên của mình không ạ?

Chị Thu Thương: Bạn học viên đầu tiên của tôi là bạn Hải Xuân - một bệnh nhân mắc chứng máu không đông. Ngày đầu tới xưởng, bạn rất nhút nhát nhát, tự ti và luôn trăn trở liệu tương lai có thể lập một gia đình riêng.

Hiện tại, Xuân đã có một mái ấm nhỏ với 2 em bé đáng yêu. Dù không còn làm việc tại xưởng, tôi vẫn vui vì khoảng thời gian ở đây đã giúp bạn có thêm sự tự tin để bước tiếp trên hành trình của mình. Tôi rất mừng cho Xuân!

PV: Hiện tại, Thương Thương Handmade đang có những sản phẩm chủ đạo nào và chị có thể chia sẻ một chút về những sản phẩm đó được không ạ?

Chị Thu Thương: Thế mạnh của Thương Thương Handmade là các sản phẩm thủ công từ giấy cuộn, đặc biệt là thiết kế logo và những ngôi nhà của các cơ quan, các doanh nghiệp. Đây là dòng sản phẩm có độ khó cao, đòi hỏi từng sợi giấy phải được cuộn, ép thật đều và chính xác.

Sản phẩm bên tôi chuyên về giấy sợi nhỏ 2 mili, nhắc đến chúng tôi mọi người sẽ liên tưởng đến những sản phẩm về giấy, đó là dấu ấn riêng, còn để phù hợp với từng khách hàng, nhiệm vụ của chúng tôi là lắng nghe và thấu hiểu nhu cầu người tiêu dùng.

Tôi đòi hỏi các thành viên phải có tay nghề nhất định và luyện tập kỹ càng khi tham gia các đơn hàng lớn. Trước khi giao cho khách thì tôi sẽ phải kiểm tra kỹ càng, đạt được tính thẩm mỹ, chất lượng rồi mới giao cho khách.

PV: Để mọi người biết và gắn bó lâu năm, Thương Thương Handmade làm truyền thông rất tốt từ những ngày đầu, thể hiện ở việc xây dựng website. Chị đã tự mày mò hay có “quân sư” đứng sau hỗ trợ?

Chị Thu Thương: Đây là một câu chuyện khá tình cờ. Có một người em của tôi nói rằng: “Chị ơi, bây giờ chị làm website đi bán hàng đi, em thấy nhiều người bán lắm!”. Ban đầu, tôi nhờ một bạn thiết kế, và trùng hợp bạn cũng là người khuyết tật. Sau khi website ổn định, tôi tiếp tục thuê công ty chuyên nghiệp để hoàn thiện.

Tôi xác định mình không có cửa hàng nên phải tận dụng mạng xã hội. Mỗi ngày, tôi quay video, đăng bài, chia sẻ cả cuộc sống lẫn công việc để nhiều người biết đến sản phẩm hơn.

“

Nhưng tôi luôn tin rằng truyền thông chỉ giúp khách hàng tìm đến một lần, điều giữ họ ở lại chính là chất lượng sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp quay lại đặt thêm các đơn hàng mới và giới thiệu thêm khách hàng cho chúng tôi. Đó chính là điều quý giá nhất!

Chị Thu Thương

PV: Trong quá trình bán hàng, có khoảnh khắc nào khiến chị bất ngờ vì sự yêu thương mà mọi người dành cho Thương Thương Handmade không?

Chị Thu Thương: Kể từ khi thành lập, Thương Thương Handmade nhận được nhiều sự yêu thương và có rất nhiều khoảnh khắc đáng nhớ. Nhưng kỷ niệm khiến tôi ấn tượng nhất là khi tham dự chương trình của anh Nick Vujicic ở miền Nam. Khi ra về, tình cờ tôi gặp chú Lê Phước Vũ của Tập đoàn Hoa Sen, tôi tặng chú bức tranh của chúng tôi làm.

Tôi không nghĩ món quà nhỏ ấy lại mở ra một cơ hội lớn. Sau đó, phía tập đoàn liên hệ và đặt hàng với số lượng rất lớn. Điều khiến tôi xúc động không phải chỉ là đơn hàng, mà là việc một người rất bận vẫn dành sự quan tâm cho những người khuyết tật như chúng tôi.

PV: Hiện tại nhìn lại chặng đường đã qua, điều gì khiến chị hài lòng nhất và điều gì vẫn còn khiến chị trăn trở?

Chị Thu Thương: Điều khiến tôi hạnh phúc nhất là ngày càng có nhiều bạn yếu thế tìm được việc làm và có thêm niềm tin vào cuộc sống. Nhưng cũng có sự trăn trở vì vẫn còn dự án xây thêm xưởng thủ công cho nhân công.

Hiện tôi đang ấp ủ xây dựng một xưởng mới tại Việt Yên trên diện tích khoảng 57 m². Mọi lợi nhuận từ việc bán hàng sẽ tiếp tục được dành để phát triển xưởng và tạo thêm việc làm. Đến nay, dự án đã nhận được hơn 200 triệu đồng từ các mạnh thường quân.

Đồng thời, tôi cũng ấp ủ dự án xây dựng một mái ấm cho người yếu thế. Đây sẽ trở thành một ngôi nhà tạo việc làm cho các bạn.

PV: Cuối cùng, chị có đôi lời gì muốn nhắn nhủ tới những người đồng cảnh ngộ?

Chị Thu Thương: Tôi chỉ muốn nhắn rằng, hãy sống hết mình và đừng từ bỏ đam mê. Mỗi người đều có những giới hạn riêng, nhưng nếu mình sống tử tế, giữ một trái tim hướng thiện và kiên trì theo đuổi điều mình yêu thích, thì sẽ có ngày ước mơ trở thành hiện thực.

Đồng thời, tôi cũng mong rằng, trong tương lai sẽ ngày càng có nhiều những mái ấm nhân văn dành cho các bạn có cùng cảnh ngộ như chúng tôi để các bạn có thể trải nghiệm và tìm kiếm được một công việc phù hợp với bản thân.

PV: Xin cảm ơn chị đã dành thời gian chia sẻ câu chuyện đầy cảm hứng và chân thành. Chúc chị luôn mạnh khỏe, vững vàng trên hành trình mình đã chọn để tiếp tục đồng hành cùng các bạn yếu thế, giúp họ không chỉ có một công việc để mưu sinh mà còn có một nơi để thuộc về, đúng như tâm nguyện mà chị vẫn luôn ấp ủ.

Tú Anh, Thùy Dương, Ngọc Diệp, Khánh Linh, Thùy Nhi, Hoài Thương