Liệu pháp "chữa lành" từ đại ngàn

Khi áp lực học đường và công việc trong không gian đô thị quá tải, xu hướng tìm về thiên nhiên của giới trẻ chuyển dịch từ nghỉ dưỡng thuần túy sang trải nghiệm thực tế. Những chuyến trekking băng rừng, leo núi ngắn ngày đang trở thành lựa chọn ưu tiên để "tái tạo" năng lượng thay vì các hình thức giải trí thông thường.

Xu hướng "bỏ phố về rừng" này được xem là liệu pháp phục hồi thể chất và tinh thần hiệu quả, giúp người trẻ cân bằng lại trạng thái tâm lý trước khi quay trở lại với guồng quay thường nhật.

Là sinh viên năm ba Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, Thắng Lê (21 tuổi, Hà Nội) coi trekking là phần thưởng dành cho bản thân sau những kỳ học căng thẳng. Thắng Lê bày tỏ: "Dù có những lúc kiệt sức trên đường dốc, nhưng đó là sự mệt mỏi của việc vượt qua giới hạn bản thân. Đổi lại, khoảnh khắc chạm đỉnh và nhìn ngắm thiên nhiên hùng vĩ mang lại cảm giác tự do và chinh phục mà không một không gian đô thị nào có được".

Trong khi đó, đối với những người vốn quen với không gian bốn bức tường và màn hình máy tính, trekking là cơ hội hiếm hoi để vận động và tái kết nối với thiên nhiên. Không chỉ là một chuyến đi cá nhân, đây còn là dịp để những đồng nghiệp, bạn bè cùng chia sẻ khó khăn trên cung đường, từ đó tạo nên sự gắn kết vượt ra khỏi môi trường công sở gò bó.

Vốn đang sống trong môi trường công sở gò bó, ít vận động, chị Hương Ly (30 tuổi, Hà Nội) cho biết mình thường rủ bạn bè và đồng nghiệp cùng tham gia các cung đường trekking cuối tuần như một cách giải trí.

"Việc cùng nhau vượt qua thử thách, chia sẻ từng ngụm nước hay thức ăn giúp mọi người thấu hiểu và gắn kết với nhau hơn sau những buổi họp căng thẳng. Đặc biệt, sau mỗi lần trở về, mình luôn thấy tinh thần được giải tỏa, từ đó có thêm nhiều cảm hứng và năng lượng mới cho công việc", chị Hương Ly chia sẻ.

"Mồi nhử" thị giác và nhu cầu "ngắt kết nối"

Sức hút của việc "bỏ phố về rừng" không chỉ đến từ nhu cầu tự thân của người trẻ, mà còn được thúc đẩy bởi sự đa dạng của các loại hình trải nghiệm.

Dưới góc độ của một người trực tiếp vận hành các tour trải nghiệm chuyên sâu, Vmountains, một đơn vị tổ chức trekking, lý giải: "Thành thực mà nói, những tấm ảnh biển mây rực rỡ trên Instagram hay TikTok là 'mồi nhử' tâm lý ban đầu. Thứ thực sự giữ chân giới trẻ chính là nhu cầu 'ngắt kết nối' để tìm lại sự cân bằng". Vmountians cũng cho biết thêm rằng đơn vị đã thấy nhiều trường hợp các bạn trẻ chia sẻ rằng khoảnh khắc điện thoại mất sóng hoàn toàn giữa rừng sâu lại là lúc họ thấy nhẹ nhõm nhất.

Bên cạnh yếu tố tâm lý, sự nở rộ của các tour trekking còn đến từ sự tối ưu về thời gian và tài chính. Theo đại diện Vmountains, các hành trình 2 ngày 1 đêm đang chiếm ưu thế tuyệt đối vì phù hợp với nhịp sống bận rộn.

Sáng thứ Bảy khởi hành và tối Chủ nhật trở về, người trẻ có thể hoàn thành một mục tiêu lớn mà không ảnh hưởng đến lịch học tập hay công sở đầu tuần. Với mức chi phí dao động từ 2-3 triệu đồng cho một tour trọn gói, đây được xem là ngưỡng chi tiêu "dễ thở" để đổi lấy một trải nghiệm đáng nhớ giữa thiên nhiên hoang sơ.

Theo báo cáo của Grand View Research, thị trường du lịch mạo hiểm toàn cầu đang chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ với định giá dự kiến đạt hơn 1.700 tỷ USD vào năm 2033. Trong đó, các hoạt động du lịch trải nghiệm nhẹ nhàng như trekking và hiking chiếm ưu thế tuyệt đối khi có tới 2/3 du khách trẻ mạo hiểm ưu tiên lựa chọn nhờ tính dễ tiếp cận và ít rủi ro hơn các bộ môn cảm giác mạnh.

Xu hướng này không chỉ dừng lại ở quy mô quốc tế, mà đang lan tỏa mạnh mẽ tại Việt Nam, nơi các hoạt động ngoài trời dần thay thế những hình thức du lịch truyền thống, trở thành "trụ cột" mới của ngành du lịch trải nghiệm.

Tại thị trường nội địa, một báo cáo từ Vietnam Report cho thấy gần 54% Gen Z có kế hoạch tăng cường tần suất xê dịch trong năm 2026, với 71% du khách trong độ tuổi 20-40 đặc biệt ưa chuộng các hoạt động gắn liền với thiên nhiên. Đáng chú ý, có đến 70% người trẻ ưu tiên các hành trình ngắn ngày (2-5 ngày) với lịch trình linh hoạt, cho phép họ vừa tối ưu hóa thời gian, vừa ghi lại những trải nghiệm độc bản qua hình ảnh và vlog.

Mặt tối của sự ngẫu hứng từ những chuyến đi

Sự nở rộ của trào lưu trekking không chỉ mang lại những trải nghiệm thú vị, mà còn vô tình kéo theo những hệ lụy nguy hiểm từ xu hướng đi tự phát. Khi trekking bị nhầm tưởng là một cuộc dạo chơi thay vì bộ môn đòi hỏi kỹ năng sinh tồn, ranh giới giữa sự tự do và hiểm nguy trở nên mong manh hơn.

Trước sự cố nam sinh mất liên lạc hơn 36 giờ tại Tam Đảo vừa qua hay việc các tour trekking nhận ồ ạt khách mà không đảm bảo vấn đề an toàn, đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận nghiêm túc về bộ môn thể thao này. Không chỉ là dừng lại ở một vài tai nạn đơn lẻ, thực trạng đáng báo động này chính là hồi chuông cảnh báo rằng đại ngàn không có chỗ cho sự chủ quan và những hành trang thiếu hụt kỹ năng.

Chia sẻ về vấn đề này, Vmountains cho biết: "Vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là các bạn trẻ thích trekking, mà là nhiều bạn đang đánh giá quá thấp yếu tố an toàn và kỹ năng sinh tồn ngoài tự nhiên. Mạng xã hội khiến trekking trở nên 'đẹp' và dễ tiếp cận hơn, nhưng lại vô tình làm nhiều người nghĩ rằng chỉ cần có sức khỏe là đủ để đi rừng, leo núi".

Tuy nhiên, trong khi thực tế, trekking đòi hỏi nhiều kỹ năng liên quan khác nhau. Không chỉ cần ý chí sẵn sàng, khách trekking cần có kĩ năng đọc thời tiết, quản lý sức bền, xử lý mất phương hướng, sơ cứu cơ bản và đặc biệt là khả năng kiểm soát rủi ro. Các kỹ năng này không thể tích lũy ngày một, ngày hai qua những thước phim ngắn trên mạng xã hội, mà đòi hỏi một quá trình nghiêm túc học hỏi, rèn luyện và trải nghiệm thực tế trước khi đặt chân vào môi trường tự nhiên.

Bên cạnh vấn đề thể lực hay lạc đường, việc bảo vệ môi trường đã trở thành "luật bất thành văn" trong cộng đồng trekking hiện đại. Việc tìm về thiên nhiên để "chữa lành" sẽ trở nên vô nghĩa nếu chính những người trẻ lại để lại gánh nặng rác thải cho rừng già.

Trên những cung đường trekking quen thuộc nhiều người đi, hình ảnh những vỏ chai, lon nước hay đồ ăn, đồ dùng cá nhân nằm rải rác là điều không khó để nhìn thấy. Nếu không thay đổi, những "dấu ấn" xê dịch thiếu trách nhiệm này sẽ sớm làm xấu đi những cung đường chữa lành của thiên nhiên.

Bài toán an toàn và bền vững

Việc xảy ra sự cố khi trekking không chỉ xảy ra với những đoàn du lịch tự phát. Đôi khi, với những tour đi cùng hướng dẫn nhiều kinh nghiệm, việc các trekker đuối sức, không đi được trên hành trình là điều không thể tránh khỏi. "Lần đầu trekking, mình không nghĩ nó mệt đến vậy. Nhiều khi đang đi, mình thở dốc phải dừng lại để nghỉ ngơi, điều hòa nhịp thở. Có những đoạn khó đi quá mình phải nhờ tới các anh porter hỗ trợ", Hương Ly chia sẻ.

Thực tế, đội ngũ dẫn đoàn trekking tiêu chuẩn luôn bao gồm ba vị trí then chốt: leader (trưởng đoàn) chịu trách nhiệm điều phối và kiểm soát tiến độ; porter (người khuân vác) đảm nhận công tác hậu cần, tiếp tế; và người chốt đoàn, "mắt xích" quan trọng nhất, có nhiệm vụ bám sát thành viên cuối cùng để ngăn chặn nguy cơ lạc đoàn. Đối với những cung đường có độ cao trên 1.000 m hoặc địa hình hiểm trở, yêu cầu về năng lực và số lượng nhân sự điều phối càng trở nên khắt khe hơn.

Để quản trị rủi ro tối ưu, các đơn vị lữ hành uy tín thường vận hành theo quy trình nghiêm ngặt. Đại diện Vmountains cho biết thêm: "Trước khi bắt đầu chuyến trekking, chúng mình thường đưa rõ thông tin hành trình cho khách, đồng thời cam kết trách nhiệm để các trekker nhận thức rõ về cung đường đi và mức độ yêu cầu về thể lực. Bên cạnh đó, trong suốt chuyến đi, nếu các đoàn từ 10 người trở lên, chúng mình sẽ cử thêm nhiều porter hơn để hỗ trợ, đồng thời chia đoàn thành từng nhóm nhỏ để dễ dàng kiểm soát, hỗ trợ các hành khách kịp thời nếu xảy ra bất trắc".

Song song với đó, việc bảo vệ môi trường cũng được đoàn tổ chức tour lưu ý kỹ với khách đi. Thay vì chỉ nhắc nhở chung chung, các đoàn trekking chuyên nghiệp hiện nay đã lồng ghép việc bảo vệ rừng vào quy trình vận hành thực tế thông qua việc kiểm soát rác thải nhựa ngay từ khâu chuẩn bị hậu cần.

"Chúng mình quán triệt tinh thần 'không để lại dấu vết' bằng cách cung cấp các túi rác cá nhân, yêu cầu khách sử dụng bình nước tái chế và tuyệt đối không xả rác trên đường đi", Vmountains nhấn mạnh.

Trách nhiệm trong từ những bước chân

Tuy nhiên, mọi quy trình vận hành dù nghiêm ngặt đến đâu cũng chỉ đóng vai trò là "lưới bảo hiểm" bên ngoài. Trong môi trường thiên nhiên khắc nghiệt và đầy biến động, sự an toàn của mỗi hành trình phụ thuộc rất lớn vào tính chủ động của chính người tham gia. Không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ chỉ dẫn của đội ngũ dẫn đoàn, mỗi bạn trẻ cần tự trang bị cho mình kĩ năng sinh tồn thiết yếu để bảo vệ bản thân trong chuyến đi chơi.

Trong bức tranh du lịch nội địa, trekking không còn là một trào lưu nhất thời, mà đã trở thành biểu tượng cho tinh thần tự do và khát khao chinh phục của thế hệ trẻ. Những chuyến đi băng rừng, vượt dốc không chỉ đóng góp vào sự phát triển kinh tế, du lịch sinh thái địa phương, mà còn là "trường học mở", nơi người trẻ sạc lại năng lượng và khám phá giới hạn bản thân.

Để hành trình "bỏ phố về rừng" trở thành một giá trị bền vững, người trẻ cần là những nhân tố tiên phong trong việc kiến tạo một văn hóa xê dịch văn minh. Đó là sự chủ động trong trang bị kỹ năng, tính kỷ luật khi tuân thủ quy định của đơn vị tổ chức và ý thức bảo tồn môi trường nguyên bản.

Khi sự nhiệt huyết của tuổi trẻ đi đôi với tư duy trách nhiệm, trekking sẽ không chỉ là một xu hướng ngắn hạn, mà là hành trình để mỗi cá nhân trưởng thành hơn, góp phần định vị một diện mạo du lịch Việt Nam an toàn, chuyên nghiệp và bền vững.

Lan Phương