Tiếng kêu cứu từ những ngôi làng "ngạt thở" vì rác thải nhựa ở Hưng Yên: Những động thái quyết liệt của tỉnh Hưng Yên (Kỳ 2)
Những dòng sông đổi màu, rác thải chất đống trước cửa nhà, hai bên đường, bầu không khí nồng nặc mùi hoá chất đang trở thành nỗi ám ảnh, đe dọa trực tiếp đời sống và sức khỏe người dân ở các cụm công nghiệp, làng nghề tại Hưng Yên. Chính quyền tỉnh khẳng định sẽ hành động dứt khoát, xử lý triệt các điểm ô nhiễm tại làng nghề.
Cuộc chiến không khoan nhượng với ô nhiễm làng nghề
Trước đó, Thường trực Tỉnh uỷ Hưng Yên yêu cầu kiên quyết xử lý dứt điểm các "điểm nóng" về ô nhiễm môi trường tại các làng nghề, cụm công nghiệp. Theo đó, "kiên quyết xử lý dứt điểm tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề sản xuất, tái chế nhựa thuộc tổ dân phố Phan Bôi, phường Dị Sử và làng nghề Minh Khai, thị trấn Như Quỳnh, huyện Văn Lâm cùng một số điểm nóng khác theo đề xuất của Đảng uỷ Công an tỉnh", Thường trực Tỉnh uỷ Hưng Yên yêu cầu và nhấn mạnh.
Theo đánh giá, mức độ ô nhiễm tại các cụm công nghiệp, làng nghề hiện ở tình trạng nghiêm trọng, gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và đời sống người dân. Nhà chức trách cũng yêu cầu nghiên cứu, xây dựng phương án xử lý chất thải rắn tồn đọng của các làng nghề, cụm công nghiệp; các cơ chế, chính sách hỗ trợ cơ sở, hộ gia đình, cá nhân di dời đến khu vực được phép hoạt động, chuyển đổi ngành nghề tại địa phương nhằm tạo việc làm, ổn định đời sống của người dân, đảm bảo đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
Đáng chú ý, Thường trực Tỉnh uỷ Hưng Yên đề nghị Đảng uỷ Công an tỉnh Hưng Yên chỉ đạo cơ quan công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh tham mưu UBND tỉnh để kiểm tra, xử lý triệt để các hành vi phạm tội và vi phạm pháp luật khác về tài nguyên, môi trường tại các cụm công nghiệp, làng nghề.
Đồng thời, làm rõ trách nhiệm và đề xuất xử lý nghiêm đối với tập thể, cá nhân có dấu hiệu bao che, làm ngơ, tiếp tay cho vi phạm,… Thường trực Tỉnh uỷ chỉ ra rằng công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm còn nhiều hạn chế. Không ít cơ sở vẫn xả thải vượt chuẩn, để tồn đọng chất thải lớn, vi phạm về môi trường đi kèm với những sai phạm về đất đai, xây dựng, điện lực, phòng cháy, chữa cháy.
Trước thực trạng này, Tỉnh uỷ Hưng Yên yêu cầu xử lý dứt điểm các "điểm nóng". Đồng thời, tỉnh sẽ xây dựng phương án xử lý chất thải rắn, hỗ trợ di dời các cơ sở, hộ gia đình ra khỏi khu dân cư, tạo điều kiện chuyển đổi nghề để đảm bảo việc làm và đời sống của nhân dân
Bên cạnh đó, tỉnh chỉ đạo mở các đợt cao điểm kiểm tra, lập chốt giám sát 24/24 phương tiện vận chuyển phế liệu ra vào làng nghề. Các cơ sở vi phạm sẽ bị đình chỉ, cưỡng chế khắc phục, thậm chí buộc dừng hoạt động nếu không đủ điều kiện sản xuất.
Đáng chú ý, Tỉnh uỷ đề nghị Công an tỉnh chủ trì phối hợp các cơ quan chức năng để xử lý triệt để các hành vi phạm tội và vi phạm pháp luật về môi trường, đồng thời làm rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân bao che, tiếp tay cho vi phạm.
Ghi nhận thực tế tại Tổ dân phố Phan Bôi (phường Dị Sử cũ) và làng nghề tái chế Minh Khai (thị trấn Như Quỳnh cũ), phóng viên tận mắt thấy rác thải, nước thải chưa qua xử lý thải trực tiếp ra môi trường, gây bức xúc trong dân cư.
Bên cạnh đó, khi đi dọc các con đường dẫn vào Tổ dân phố Phan Bôi và thôn Minh Khai, phóng viên không ít lần bắt gặp những dòng nước đủ loang lổ bốc mùi chảy trên mặt đường và các đường cống thoát nước. Rác thải, phế liệu "bủa vây" đời sống nhân dân, khói thải từ các xưởng tái chế gây ra mùi vô cùng nồng nặc và khó chịu đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.
Trước đó, thông tin với báo chí, ông Phạm Thái Hưng, Chủ tịch UBND phường Dị Sử (thị xã Mỹ Hào cũ, nay là Phó Chủ tịch UBND phường Đường Hào, tỉnh Hưng Yên), cho biết sau khi tiếp nhận ý kiến phản ánh của người dân và tiến hành kiểm tra hiện trường, chính quyền sở tại đã đình chỉ một cơ sở tái chế ngang nhiên xả thải chưa qua xử lý ra môi trường.
Theo đó, UBND phường Dị Sử nhận được ý kiến của nhân dân khu vực Tổ dân phố Phan Bôi về việc một lượng nước thải có màu lạ làm thay đổi màu nước tại mương Trần Thành Ngọ. UBND phường đã cử cán bộ chuyên môn xuống thực tế, qua khảo sát hiện trường phát hiện tại ống xả của hộ gia đình ông V.H.T đang xay hàng hóa xả thải trực tiếp ra mương chưa qua xử lý. UBND phường Dị Sử đã lập biên bản đình chỉ hộ gia đình ông T tại hiện trường.
Dù nhiều biện pháp đã được triển khai, bài toán ô nhiễm tại các làng nghề ở Hưng Yên vẫn chưa có lời giải căn cơ. Đến nay, bất chấp các chỉ đạo của Tỉnh ủy Hưng Yên, nhiều cơ sở tái chế nhựa và cụm công nghiệp vẫn duy trì hoạt động, phát sinh chất thải và tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.
Chuyên gia hiến kế giải quyết ô nhiễm tại Hưng Yên
Ô nhiễm môi trường tại các làng nghề tái chế đang trở thành điểm nóng ở nhiều địa phương, trong đó có Hưng Yên. Nước đen đặc quánh, rác thải chất thành "núi", không khí nồng nặc hóa chất,… đã vượt xa ngưỡng chịu đựng của người dân. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có giải pháp mạnh tay, "bài toán làng nghề" sẽ mãi rơi vào vòng luẩn quẩn.
Thông tin với báo chí, TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, nhấn mạnh: "Không thể tiếp tục kéo dài thêm. Nếu cơ sở không tuân thủ quy định thì buộc phải đóng cửa. Không thể nhân danh kế sinh nhai để tiếp tục hủy hoại môi trường".
Ông cũng đưa ra dẫn chứng cụ thể về tỉnh Bắc Ninh đã từng xử lý quyết liệt, buộc các cơ sở chấp hành, qua đó khôi phục trật tự và cải thiện môi trường đáng kể. Theo ông Tùng, làng nghề tái chế hiện đa phần hoạt động thô sơ, không hệ thống xử lý khí thải, nước thải; chất thải rắn vứt bừa bãi. "Nhiều ông chủ giàu lên, nhưng chính người dân địa phương lại phải gánh ô nhiễm, bệnh tật. Đó là sự bất công cần chấm dứt", ông bày tỏ.
Bàn về vấn đề này khi trả lời với báo chí, PGS.TS Bùi Thị An, nguyên Đại biểu Quốc hội, nguyên Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cũng cho rằng việc các tỉnh đưa ra "hồi chuông cảnh tỉnh" cho thấy quyết tâm chính trị rõ ràng.
Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, cần quy hoạch lại, tách các cơ sở ra khỏi khu dân cư, xây dựng hệ thống xử lý tập trung. "Người dân, chủ cơ sở phải tự giác, giảm bớt lợi nhuận để đầu tư xử lý môi trường. Nếu không, chế tài phải được áp dụng nghiêm minh", bà nhấn mạnh.
Các chuyên gia thống nhất rằng muốn chấm dứt tình trạng ô nhiễm, cần phải có cả quyết tâm của chính quyền lẫn sự tự ý thức của người dân, cơ sở sản xuất. Nếu không hành động dứt khoát, "thuốc đặc trị" sẽ mãi chỉ nằm trên giấy, và cái giá phải trả bằng sức khỏe, môi trường sống của cộng đồng sẽ ngày càng lớn.