Gen Z "tiếp lửa" cho nghệ thuật Xòe Thái truyền thống
Xóa bỏ định kiến người trẻ thờ ơ trong việc tiếp xúc với văn hóa truyền thống, Gen Z đang dùng ngôn ngữ số để "giải mã" điệu Xòe Thái, biến di sản thành chất liệu văn hóa đầy tự hào và trẻ trung.
Khi người trẻ không còn "đứng ngoài" di sản
Giữa nhịp phát triển nhanh của mạng xã hội và các xu hướng văn hóa hiện đại, nhiều người cho rằng giới trẻ ngày càng xa rời những giá trị truyền thống. Những điệu múa dân gian, tiếng khèn hay không gian văn hóa vùng cao dường như khó tìm được chỗ đứng trong đời sống của một thế hệ lớn lên cùng TikTok, Facebook và các nền tảng số.
Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy một chuyển động khác từ giới trẻ. Thay vì thờ ơ với di sản, nhiều bạn trẻ chủ động tìm đến văn hóa truyền thống bằng những cách tiếp cận mới, gần gũi hơn với đời sống và phù hợp với nhịp tiếp nhận của thời đại số.
Với Gen Z, di sản không còn chỉ là những giá trị cần "bảo tồn" theo cách trưng bày hay lưu giữ, mà còn là chất liệu văn hóa có thể được kể lại bằng hình ảnh, video và trải nghiệm thực tế. Điều họ tìm kiếm không đơn thuần là kiến thức lịch sử, mà là cảm giác được kết nối và thể hiện bản sắc cá nhân thông qua văn hóa dân tộc.
Sau khi được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2021, nghệ thuật Xòe Thái nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ các hoạt động truyền thông và dự án sáng tạo của người trẻ.
"Giải mã" Xòe Thái bằng ngôn ngữ của Gen Z
Thay vì tiếp cận Xòe Thái theo cách học thuật hay khô cứng, nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền lựa chọn đưa di sản đến gần người trẻ thông qua dự án truyền thông "Noọng ơi, Xòe đi!".
Trên các nền tảng số, dự án xây dựng nội dung dưới dạng video ngắn, đồ họa trực quan và các bài viết có cách diễn đạt gần gũi với người trẻ. Thay vì chỉ giới thiệu động tác hay các điệu Xòe cổ, nhiều nội dung tập trung lý giải vì sao Xòe Thái luôn gắn với sinh hoạt cộng đồng, nơi mọi người cùng nắm tay nhau trong lễ hội và đời sống thường ngày.
Bạn Trần Mai Nhi, Trưởng Ban Tổ chức dự án cho biết: "Khó khăn lớn nhất của nhóm là làm sao để nội dung vừa dễ tiếp cận với người trẻ, phù hợp với nền tảng số nhưng vẫn giữ được tinh thần và giá trị nguyên bản của Xòe Thái".
Để vòng Xòe không bao giờ khép lại
Khác với cách tiếp cận mang tính trình diễn trước đây, nhiều người trẻ hiện nay lựa chọn tìm hiểu di sản thông qua trải nghiệm trực tiếp. Họ không chỉ đứng xem các vòng Xòe, mà chủ động tham gia vào những hoạt động thực hành, gặp gỡ nghệ nhân và khám phá không gian văn hóa Thái từ thực tế đời sống.
Thông qua các hoạt động trải nghiệm, người tham gia có cơ hội trực tiếp hòa mình vào vòng Xòe, lắng nghe những câu chuyện về văn hóa dân tộc và cảm nhận rõ hơn tinh thần gắn kết cộng đồng mà nghệ thuật Xòe Thái mang lại. Từ đó, di sản không còn là những kiến thức xa lạ trong sách vở hay trên sân khấu, mà trở nên gần gũi hơn với người trẻ.
Sự chủ động tìm hiểu và tham gia của Gen Z cũng đang góp phần mở rộng không gian hiện diện của Xòe Thái trong đời sống hiện đại. Không chỉ xuất hiện trong lễ hội hay các chương trình biểu diễn, Xòe Thái dần được tiếp cận như một hoạt động văn hóa cộng đồng, tạo kết nối giữa truyền thống và đời sống đương đại.