Chiếng Chèo: Khi người trẻ tiếp nối thanh âm di sản

Khi nghệ thuật truyền thống được kể bằng nhịp điệu của thế hệ mới

Giữa dòng chảy hiện đại - nơi các xu hướng giải trí ngắn và nhạc số liên tục chiếm lĩnh sự chú ý của giới trẻ, nghệ thuật Chèo truyền thống từng bị xem là một loại hình nghệ thuật khó tiếp cận với giới trẻ bởi tính ước lệ và chiều sâu văn hoá đặc trưng. Thế nhưng, chính trong thời đại số hôm nay, người trẻ lại đang có xu hướng quay về tìm kiếm những giá trị mang bản sắc dân tộc như một cách kết nối với cội nguồn và khẳng định dấu ấn cá nhân.

Xuất phát từ tinh thần ấy, sự kiện truyền thông, trải nghiệm “Chiếng Chèo” - được thực hiện bởi nhóm sinh viên K12CC1 (Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam) triển khai hướng tới đối tượng chính là người trẻ. Bên cạnh đó, sự kiện cũng là điểm hẹn dành cho những người yêu nghệ thuật truyền thống, đam mê chèo và mong muốn tìm kiếm một cách tiếp cận mới mẻ hơn với di sản dân tộc.

Tên gọi “Chiếng Chèo” được lấy cảm hứng từ bốn chiếng chèo nổi tiếng của vùng đồng bằng sông Hồng xưa: chiếng Đông, chiếng Đoài, chiếng Nam và chiếng Bắc – những “cái nôi” của nghệ thuật chèo truyền thống quanh kinh đô Thăng Long. Mỗi chiếng mang trong mình một sắc thái nghệ thuật riêng, từ cách hát, lối diễn đến những làn điệu dân ca bản địa đặc trưng, góp phần tạo nên chiều sâu và sự phong phú cho nghệ thuật chèo Việt Nam qua nhiều thế hệ. Không chỉ gợi nhắc về những miền văn hóa lâu đời, “Chiếng Chèo” còn mang ý nghĩa như một nơi hội tụ của thanh âm truyền thống và tinh thần đương đại. Đó là nơi những giá trị xưa được khơi dậy bằng góc nhìn mới, để nghệ thuật chèo không chỉ tồn tại trong ký ức mà tiếp tục sống động trong đời sống hôm nay.

Điểm khác biệt của “Chiếng Chèo” chính là triển lãm kết hợp talkshow, với điểm nhấn là không gian giao lưu, tương tác và trải nghiệm cùng các nghệ sĩ với nhiều năm cống hiến cho Nghệ thuật Chèo truyền thống: NSND Thuý Ngần, NSUT Ngọc Sơn, NSUT Văn Minh, NSUT Văn Chính, Nghệ sĩ - Th.S Thanh Huyền (Giảng viên Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội) cùng sự tiếp nối đầy triển vọng của các diễn viên trẻ Thu Giang và Thu Thủy thông qua hoạt cảnh “Thị Mầu lên chùa”. Sự hiện diện của các thế hệ nghệ sĩ không chỉ bảo chứng cho chất lượng chuyên môn, mà còn tạo nên một nhịp cầu cảm xúc, giúp công chúng trẻ trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp của Chèo một cách chân thực và sâu sắc nhất.

“Chiếng Chèo” - hành trình đánh thức những thanh âm xưa

Mang thông điệp “Chạm chiếng xưa – bật nhịp nay”, sự kiện là lời đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa những giá trị lâu đời của nghệ thuật dân gian với nhịp sống trẻ trung của thế hệ hôm nay. Không cố gắng thay đổi bản chất của chèo để chạy theo thị hiếu, “Chiếng Chèo” chọn cách làm mới ở góc nhìn và phương thức truyền tải. Sự kiện hướng tới việc giúp người trẻ nhận ra rằng nghệ thuật truyền thống không hề xa cách, mà luôn hiện diện trong đời sống tinh thần dân tộc bằng những vẻ đẹp rất riêng.

Đằng sau sự kiện không chỉ là mong muốn lan tỏa tình yêu dành cho chèo, mà còn là khát vọng góp phần gìn giữ và nâng tầm giá trị nghệ thuật truyền thống Việt Nam trong hành trình đệ trình UNESCO công nhận chèo là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Với nhóm sinh viên thực hiện sự kiện, đây không đơn thuần là một sự kiện truyền thông hay hoạt động học thuật, mà còn là cách người trẻ tiếp tục “giữ lửa” cho di sản dân tộc bằng chính sự sáng tạo và nhiệt huyết của mình.

Khi di sản không còn là ký ức xa xôi

Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đã tạo ra nhiều cách tiếp cận mới đối với văn hóa truyền thống. Thay vì đứng ngoài quan sát, người trẻ ngày càng muốn được trực tiếp tương tác với di sản thông qua các hoạt động trải nghiệm giàu tính kết nối.

Nắm bắt tinh thần ấy, “Chiếng Chèo” lựa chọn triển khai truyền thông trên ba nền tảng TikTok, Facebook và Instagram nhằm tạo nên một không gian kết nối đa chiều với giới trẻ. Những nội dung mang màu sắc thị giác, cảm xúc và lối kể chuyện hiện đại được xây dựng để chèo có thể xuất hiện gần gũi hơn trong đời sống số hoá mà vẫn giữ được chiều sâu văn hoá vốn có.

Thông qua “Chiếng Chèo”, ban tổ chức mong muốn khẳng định: nghệ thuật truyền thống chưa bao giờ là những giá trị cũ kỹ nằm ngoài đời sống hiện đại. Chèo vẫn luôn tồn tại như một phần của bản sắc văn hoá dân tộc, chỉ chờ được người trẻ lắng nghe, cảm nhận và kết nối theo cách của riêng mình. Khi khoảng cách giữa di sản và thế hệ hôm nay dần được rút ngắn, những thanh âm xưa cũng sẽ có cơ hội tiếp tục ngân vang trong nhịp sống mới.

Ngọc Lan