Không nằm trên mặt phố đông đúc, cũng chẳng có biển hiệu cầu kỳ hay một chiến lược định vị thương hiệu được tính toán từ trước, quán xôi nhỏ của ông Hòa nép mình sâu trong một con ngõ nhỏ.

Ông bắt đầu lại ngay trong khoảng sân trước nhà, bằng những gì quen thuộc và gần gũi nhất.

Chính lựa chọn tưởng như đơn giản ấy lại vô tình tạo nên nét riêng cho quán. Không phải gánh áp lực chi phí mặt bằng, ông dành toàn bộ sự kỹ lưỡng cho nguyên liệu và chất lượng món ăn. Vài bộ bàn ghế nhựa đặt trong sân nhà không mang cảm giác của một quán ăn thương mại, mà giống như một góc bếp gia đình vẫn còn giữ nguyên nhịp sống chậm rãi giữa phố thị đông đúc.

Dĩ nhiên, để tìm được quán, thực khách phải len qua một con ngõ nhỏ, chấp nhận sự bất tiện về chỗ để xe hay việc quán chỉ phục vụ với số lượng giới hạn mỗi ngày. Nhưng có lẽ cũng chính vì thế, mỗi lần ghé ăn lại mang đến cảm giác như đang tìm được một địa chỉ quen thuộc được truyền miệng riêng giữa lòng thành phố một nơi mà người ta không chỉ đến để ăn no, mà còn để tìm lại chút gần gũi rất đời thường của Hà Nội cũ.

Những ngày đầu mở bán trở lại, quán xôi của ông Hòa gần như chỉ được biết đến trong phạm vi rất nhỏ. Khách chủ yếu là hàng xóm quanh khu phố và những người từng gắn bó với gánh phở của ông cách đây hơn hai thập kỷ. Họ tìm đến không chỉ để ăn một bữa sáng, mà như để tìm lại một hương vị quen thuộc từng hiện diện trong ký ức đã biến mất suốt nhiều năm.

Thế nhưng, bước ngoặt thật sự của quán lại đến từ một “cơ duyên” rất khác: mạng xã hội. Những đoạn video ngắn ghi lại khay trứng lòng đào đều tăm tắp, phần thịt “má đào” lạ tai hay hình ảnh quán xôi nép mình trong ngõ nhỏ nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhiều bạn trẻ. Không có chiến dịch quảng bá bài bản, cũng chẳng cần những lời giới thiệu cầu kỳ, câu chuyện về quán cứ thế lan đi một cách tự nhiên qua từng lượt chia sẻ và truyền miệng.

Từ vài chục suất bán ra mỗi ngày, lượng khách dần tăng lên đến hàng trăm suất. Và điều thú vị nhất có lẽ nằm ở chỗ: chưa bao giờ ông Hòa phải chủ động đi tìm khách. Ngược lại, chính thực khách là người lần theo những bài review, những đoạn video trên mạng để tìm đến con ngõ nhỏ ấy. Nói về điều đó, ông Hòa chỉ cười hiền: “Đồ ngon thì ở trong hang cùng ngõ hẻm người ta cũng tìm đến.” Một câu nói mộc mạc, nhưng cũng phần nào lý giải cách quán xôi nhỏ ấy được biết đến, không bằng biển hiệu hào nhoáng hay quảng cáo rầm rộ, mà bằng chính hương vị khiến người ăn sẵn sàng quay lại và truyền tai nhau.

Từ một quán ăn gần như chỉ quen mặt với người dân quanh khu Bạch Đằng, Phúc Tân, quán xôi nhỏ của ông Hòa giờ đây đón những vị khách đến từ khắp nơi trong thành phố, thậm chí từ nhiều tỉnh thành khác. Có người tìm đến sau khi xem một đoạn video trên mạng, có người được bạn bè giới thiệu, cũng có người đơn giản chỉ muốn thử món xôi đã được nhắc tên quá nhiều trên các diễn đàn ẩm thực. Nhưng dù xuất phát từ lý do nào, họ đều phải đi qua những con ngõ sâu và chằng chịt để tìm đến khoảng sân nhỏ nơi quán nằm nép mình.

Sự thay đổi ấy, với ông Hòa, đến giờ vẫn mang cảm giác khó tin. Ở tuổi mà nhiều người đã chọn nghỉ ngơi sau cả một đời mưu sinh, ông lại chứng kiến quán xôi của mình bất ngờ trở thành một địa chỉ được săn tìm. Không biển hiệu lớn, không quảng cáo rầm rộ, chỉ bằng những suất xôi được làm chỉn chu mỗi ngày, quán nhỏ ấy dần có cho mình một chỗ đứng rất riêng giữa vô số hàng quán của thành phố.

Ông gọi đó là “niềm hạnh phúc” - một niềm hạnh phúc giản dị nhưng đủ khiến người ta xúc động khi nhắc đến. “Người ta đi xa như vậy chỉ để ăn một bát xôi của mình, nghĩ thôi cũng thấy xúc động rồi,” ông Hòa chia sẻ. Với người đàn ông đã dành phần lớn cuộc đời bên bếp lửa và những gánh hàng rong, có lẽ không còn điều gì quý giá hơn việc món ăn mình làm ra vẫn được người khác nhớ đến, tìm đến và trân trọng sau ngần ấy năm.

Trong suất xôi tưởng chừng quen thuộc ấy, “má đào” lại là cái tên khiến không ít thực khách phải hỏi lại vì tò mò và lạ tai ngay từ lần đầu nghe thấy. Không ít người ban đầu nghe qua đã nhầm tưởng đó là một cách gọi mỹ miều hay một món ăn được biến tấu cầu kỳ. Nhưng với ông Hòa, “má đào” đơn giản chỉ là phần thịt nằm sâu phía trong má lợn, một phần thịt không quá phổ biến và cũng đòi hỏi nhiều công sức hơn trong quá trình sơ chế.

Điều làm nên sự đặc biệt của má đào không nằm ở vẻ ngoài, mà ở chính cấu trúc rất riêng của nó. Những đường gân mảnh đan xen giữa các thớ thịt nạc tạo nên một độ dai nhẹ nhưng không cứng, một độ giòn vừa đủ mà vẫn giữ được sự mềm mại của thịt. Khi được chế biến đúng cách, phần thịt ấy không hề khô hay ngấy, ngược lại mang đến cảm giác rất đã miệng khó tìm thấy ở những phần thịt thông thường. Ngay cả độ béo của má đào cũng khác: không phải kiểu béo ngậy của mỡ, mà là vị béo nhẹ và êm, lan chậm nơi đầu lưỡi nhưng không khiến người ăn nhanh ngán.

Mỗi con lợn chỉ cho khoảng 200-300g thịt má đào, một con số rất nhỏ. Vì vậy, mỗi ngày, quán chỉ có thể chuẩn bị được vài cân thịt, tương đương với số lượng suất đặc biệt rất hạn chế. Ai đến muộn, gần như chắc chắn sẽ lỡ.

Để có được từng ấy nguyên liệu, ông bà phải đặt mối từ rất sớm, chọn từng phần thịt kỹ lưỡng. Ngày của họ bắt đầu từ 2-3 giờ sáng, khi nhiều người còn đang ngủ. Từ việc chọn thịt, sơ chế, ngâm gạo, đến đồ xôi… tất cả đều là một chuỗi công việc kéo dài và lặp lại mỗi ngày.

“Tôi đã phá kỷ lục, ngày thường là 100-130 phần. Đấy là niềm vui, tự hào của xôi ông Hòa” ông nói, không giấu được niềm tự hào. Với ông, đó không chỉ là con số, mà là minh chứng cho việc một quán nhỏ vẫn có thể được đón nhận theo cách rất riêng.

Có những lời đề nghị mua lại công thức với giá rất cao, thậm chí lên tới hàng tỷ đồng. Nhưng ông chỉ cười và từ chối. Với ông, có những thứ không thể quy đổi bằng tiền - đặc biệt là những gì gắn với cả một đời người.

Ở tuổi gần 70, việc thức khuya dậy sớm mỗi ngày không phải là điều dễ dàng. Nhưng với ông bà, quán xôi không chỉ là công việc, mà còn là một phần của cuộc sống. Ông Hòa chia sẻ mong muốn lớn nhất hiện tại không phải là mở rộng hay phát triển quy mô, mà là truyền lại toàn bộ bí quyết cho con trai, để hương vị ấy không bị mai một theo thời gian.

Sự trăn trở của ông Hòa về việc giữ gìn một công thức gia truyền thực chất cũng chính là nhịp đập bền bỉ của văn hóa ẩm thực giữa lòng đô thị. Từ chõ xôi “má đào đặc biệt ẩn mình nơi đáy hẻm, nhìn rộng ra bức tranh phố phường, thức quà mang tên xôi mặn” từ bao đời nay vẫn luôn âm thầm ôm trọn lấy những biến thiên của thời cuộc.

Dù là pate béo ngậy, lạp xưởng đỏ au, hay miếng má đào cầu kỳ hiếm có, cái mặn mòi của gia vị quyện trong hạt nếp hoa vàng dẻo thơm đã vượt ra khỏi giới hạn của một bữa ăn lót dạ bình dân. Nó thực sự là một “bản giao hưởng” đời thường, gắn liền với nhịp thở hối hả của những người con thị thành.

Thực hiện: Trung Hiếu - Anh Nhi - Quốc Trung - Minh Chiến - Quang Huy

Trung Hiếu - Anh Nhi - Quốc Trung - Minh Chiến - Quang Huy