“Yosakoi không cần bạn phải giỏi ngay từ đầu, chỉ cần bạn đủ chân thành và dám bước vào. Biết đâu một ngày nào đó, bạn lại tìm thấy một phiên bản rất khác của mình ở trên sân khấu”

Mười một năm trước, Dương Ánh Ngọc đến với Yosakoi không phải từ một tình yêu mãnh liệt ngay từ đầu, mà đơn giản chỉ là sự tò mò của một cô nữ sinh yêu văn hóa Nhật Bản và muốn thử sức với điều mình chưa thực sự hiểu hết. Nhưng chính lựa chọn tưởng như ngẫu nhiên ấy lại mở ra một hành trình dài. Mỗi buổi tập, mỗi lần đứng trong đội hình, mỗi mục tiêu chung đã dần giúp chị trưởng thành hơn trong cách suy nghĩ, kết nối và nhìn nhận giá trị của tập thể.

Theo thời gian, Yosakoi không còn chỉ là một bộ môn biểu diễn, mà trở thành môi trường để Ánh Ngọc học cách làm việc cùng tập thể, lắng nghe những khác biệt và dung hòa nhiều góc nhìn. Từ những ngày đầu tiếp cận văn hóa Nhật qua anime và manga, chị dần nhận ra rằng có những giá trị chỉ có thể cảm nhận khi trực tiếp trải nghiệm. Đặc biệt là tinh thần kỷ luật, sự nỗ lực và ý thức đặt cái chung lên trên cái tôi cá nhân.

Hành trình ấy cũng là quá trình trưởng thành cùng Nishinami Yosakoi, từ một câu lạc bộ THPT đến một tập thể đủ bản lĩnh bước ra sân khấu quốc tế. Ở đó, Ánh Ngọc không tìm kiếm sự nổi bật của một cá nhân, mà theo đuổi một điều bền vững hơn: khi mỗi người đều cố gắng hết mình và cùng lan tỏa năng lượng tích cực, tập thể sẽ tự nhiên tỏa sáng theo cách trọn vẹn nhất.

Và sau hơn một thập kỷ, đọng lại trong tâm trí chị không chỉ là những tiết mục kéo dài vài phút trên sân khấu, mà là một niềm tin rõ ràng rằng giá trị của Yosakoi, cũng như của hành trình thanh xuân, nằm ở việc đã có bao nhiêu người cùng nhau đi đến hết chặng đường.

Trước khi đến với Yosakoi, tôi đã có sự quan tâm nhất định tới văn hóa Nhật Bản, tuy nhiên chủ yếu chỉ tiếp xúc qua anime, manga và âm nhạc. Đến năm lớp 10, khi bước vào môi trường mới tại trường THPT Chu Văn An, tôi nhận ra bản thân vừa có đam mê với văn hóa Nhật, vừa yêu thích nhảy múa, nên đã quyết định thử sức với Yosakoi như một cách để kết nối hai mối quan tâm này.

Trong quá trình tham gia, việc được đồng hành cùng một tập thể kiên trì tập luyện hằng tuần đã mang lại cho tôi rất nhiều kỷ niệm. Đó còn là môi trường giúp tôi tích lũy thêm kiến thức, kỹ năng và những trải nghiệm thực tế trong cuộc sống. Và đến hiện tại, sau 11 năm, tôi vẫn tiếp tục với Yosakoi.

Yosakoi đã mang đến cho tôi cơ hội gặp gỡ và làm việc cùng những người thực sự am hiểu, cũng như gắn bó sâu sắc với văn hóa Nhật Bản. Trong đội có những thành viên theo đuổi con đường nghiên cứu về văn hóa Nhật, cũng như nhiều bạn đang giảng dạy tiếng Nhật, vì vậy họ có nền tảng kiến thức rất vững chắc. Bên cạnh đó, tôi cũng có dịp tiếp xúc với các thành viên đến từ các đội nhảy Nhật Bản và ban tổ chức của các lễ hội, qua đó mở rộng thêm góc nhìn thực tế về văn hoá.

Từ những trải nghiệm này, tôi nhận ra rằng có nhiều khía cạnh của văn hóa Nhật Bản không thể tiếp cận đầy đủ chỉ qua anime hay manga, mà cần được cảm nhận thông qua tương tác và trải nghiệm trực tiếp. Hơn nữa, trong môi trường Yosakoi, các thành viên luôn thể hiện tinh thần nỗ lực tối đa vì tập thể. Ngay cả khi chưa có nền tảng về nhảy múa hay ngôn ngữ, mọi người vẫn chủ động tập luyện, tìm hiểu và hoàn thiện bản thân từng ngày. Chính quá trình đó đã giúp tôi hình thành một tư duy rõ ràng: điều quan trọng không chỉ nằm ở kết quả, mà là việc mỗi cá nhân đã nỗ lực đến đâu trong hành trình chung. Đây cũng là giá trị lớn nhất mà mình học được từ các thành viên và các đội Yosakoi Nhật Bản, điều khó cảm nhận trọn vẹn nếu không trực tiếp tham gia vào môi trường này.

Năm 2023 là lần đầu tiên tôi quyết định đưa đội sang Nhật biểu diễn. Đó thực sự là một quyết định rất lớn vì đội hình ban đầu của chúng tôi xuất phát từ một câu lạc bộ học sinh trung học phổ thông, đa số các bạn rất nhỏ, còn phụ thuộc vào gia đình và điều kiện tài chính cũng không tốt. Tuy nhiên, sau 12 năm hoạt động, tôi cảm nhận được rằng mọi người đã trưởng thành hơn rất nhiều, không chỉ về kỹ năng biểu diễn mà còn ở khả năng tự lập và tinh thần trách nhiệm. Vì vậy, tôi muốn đưa cả đội sang Nhật như một cách để mở ra những cơ hội mới cho Nishinami. Với tôi, chuyến đi ấy là một cột mốc đặc biệt để cả đội nhìn lại hành trình mình đã đi qua, từ một câu lạc bộ học sinh đến lúc có thể cùng nhau bước ra một sân khấu rộng lớn hơn, ở chính nơi Yosakoi được sinh ra

Thực tế, so với nhiều thành viên khác trong đội, tôi không phải người có hiểu biết chuyên sâu về Yosakoi. Tuy nhiên, thông qua quá trình tham gia và dẫn dắt đội, tôi dần nhận ra giá trị cốt lõi mà bản thân luôn muốn theo đuổi và truyền tải, đó là tinh thần “cùng nhau”. Yosakoi, xét về bản chất là một loại hình trình diễn mang tính tập thể. Một tiết mục có thể quy tụ từ vài người đến hàng trăm người tham gia, với nhiều vai trò khác nhau như người biểu diễn chính, các tuyến nhân vật, người sử dụng đạo cụ như đèn lồng, naruko,... bên cạnh những bộ phận hỗ trợ như đội cờ và hô sĩ. Tất cả cùng góp phần tạo nên một tổng thể thống nhất, thay vì tập trung vào một cá nhân riêng lẻ.

Chính từ cách tổ chức và vận hành đó, tôi nhận ra rằng giá trị của Yosakoi không nằm ở việc tôn vinh một vài cá nhân nổi bật, mà ở sự đồng lòng của cả tập thể. Khi mỗi thành viên đều nỗ lực hết sức, lan tỏa năng lượng tích cực và giữ được tinh thần thoải mái, tiết mục mới thực sự trọn vẹn. Ngược lại, nếu phụ thuộc quá nhiều vào một vài vị trí trung tâm, Yosakoi sẽ mất đi bản chất vốn có của nó. Nhìn từ góc độ đó, Yosakoi không chỉ là một hình thức biểu diễn, mà còn giúp tôi hiểu sâu hơn về cách người Nhật đề cao tinh thần tập thể, sự hài hòa và ý thức gắn kết trong cộng đồng.

Một tiết mục kéo dài 4-5 phút trên sân khấu thực chất là kết quả của gần một năm tập luyện liên tục. Với một bài diễn tự biên đạo như “Hạc trên lưng rùa” vừa qua, quá trình chuẩn bị còn dài hơn rất nhiều, có thể kéo dài tới ba năm. Chúng tôi đã bắt đầu hình thành ý tưởng, làm nhạc và xây dựng biên đạo từ hai năm trước. Sau giai đoạn đó, đội ngũ phụ trách chuyên môn sẽ tập trung tập luyện trong khoảng ba tháng mùa hè trước khi hướng dẫn lại cho các thành viên. Đến khoảng tháng 9 hằng năm, toàn đội chính thức bước vào giai đoạn tập luyện. Quá trình này kéo dài đến tháng 4 năm sau với lịch tập đều đặn mỗi tuần để hoàn thiện bài diễn.

Bên cạnh việc tập luyện, cả đội còn tham gia nhiều công đoạn khác như thiết kế trang phục chọn vải, may đồ và hoàn thiện phụ kiện

Đối với tôi, áp lực lớn nhất không nằm ở kỹ thuật hay khâu chuẩn bị, mà nằm ở việc giữ vững tinh thần của đội. Khi mà phải duy trì cường độ tập luyện ít nhất ba tiếng mỗi tuần trong suốt bảy, tám tháng thì khó tránh khỏi cảm giác mệt mỏi hay chững lại. Tuy nhiên chúng tôi vẫn sẽ có những cách để nâng đỡ, khích lệ tinh thần nhau. Đôi khi chỉ là một lời động viên, sự chia sẻ, hay đơn giản là việc nhìn thấy người bên cạnh mình vẫn đang kiên trì cố gắng. Những điều tưởng như rất nhỏ ấy lại giúp tập thể giữ được đam mê, nhiệt huyết để tiếp tục đồng hành với đội trong từng buổi tập. Tôi thấy rất cảm kích và biết ơn các thành viên của đội vì đã kiên trì suốt ngần ấy thời gian để cả đội có thể tỏa sáng trên sân khấu cùng nhau. Dù tiết mục chỉ kéo dài 5 phút, nhưng đó là năm phút kết tinh của nhiều ngày tháng chuẩn bị, của mồ hôi, sự kiên trì và tinh thần đồng hành. Vậy nên tôi nghĩ, đối với bản thân mình và các thành viên của đội, đây là kết quả rất xứng đáng.

Tôi đã gắn bó với vai trò leader của Nishinami suốt 11 năm, từ khi còn là học sinh lớp 11 đến khi đã đi làm. Trong từng giai đoạn, tôi luôn chủ động phân chia thời gian. Ban ngày tôi dành cho học tập và công việc, còn buổi tối cùng cuối tuần là khoảng thời gian tôi dành cho Nishinami.

Với tôi, đó là một sự đánh đổi xứng đáng. Mặc dù bận rộn nhưng những giờ tập luyện giúp tôi vận động, giữ sức khoẻ, giải tỏa áp lực sau công việc, đó cũng là khoảng thời gian tôi được sống trọn với điều mình yêu thích.

Nishinami còn cho tôi cơ hội gặp gỡ nhiều người, từ những bạn học sinh lớp 10 đến các anh chị đã đi làm và có nhiều trải nghiệm. Chính sự kết nối ấy khiến tôi cảm thấy quỹ thời gian mình dành cho đội đều được đền đáp bằng những giá trị tinh thần xứng đáng.

“

Nishinami cho tôi cơ hội gặp gỡ nhiều người, từ những bạn học sinh lớp 10 đến các anh chị đã đi làm và có nhiều trải nghiệm. Chính sự kết nối ấy khiến tôi cảm thấy quỹ thời gian mình dành cho đội đều được đền đáp bằng những giá trị tinh thần xứng đáng.

Năm 2023 không phải lần đầu tôi biểu diễn tại Nhật, nhưng đó là lần đầu tiên tôi cùng Nishinami sang Nhật để biểu diễn Yosakoi. Vì vậy, cảm xúc khi ấy vẫn rất đặc biệt, vừa hồi hộp, vừa bồi hồi.

Buổi sáng hôm đó tôi khá mệt vì phải dậy sớm, thêm vào đó, khí hậu ở Nhật cũng rất khác, không giống với Việt Nam, nên tôi mất một khoảng thời gian để thích nghi. Nhưng chính khi bước lên sân khấu, mọi cảm giác lo lắng gần như tan đi. Năng lượng từ các thành viên trong đội và từ cả tập thể đã kéo tôi trở lại với khoảnh khắc biểu diễn. Khi đó, tôi chỉ còn tập trung vào việc tận hưởng sân khấu và sống trọn trong từng chuyển động. Nhìn lại, đó vẫn là một trải nghiệm rất đáng nhớ và là một dấu mốc đẹp với tôi cũng như với Nishinami.

Trải nghiệm sân khấu ở Nhật cũng để lại cho tôi nhiều ấn tượng. Ở Việt Nam, tôi đã quen với bầu không khí sôi động, sau mỗi tiết mục thường là những tràng vỗ tay lớn, tiếng reo hò và sự cổ vũ từ khán giả. Trong khi khán giả Nhật lại đón nhận tiết mục một cách tập trung hơn và có phần trang trọng hơn. Họ dành sự chú ý cho từng chuyển động và tận hưởng phần trình diễn theo một nhịp cảm xúc khác.

Với tiết mục “Hạc trên lưng Rùa” tại Liên hoan Yosakoi Việt Nam năm nay, tôi và Nishinami muốn kể với khán giả câu chuyện về hành trình của chính các thành viên trong đội.

Từ trước đến nay, các bài diễn của Nishinami thường được xây dựng theo hướng storytelling. Năm nay, hình tượng hạc và rùa được lựa chọn trước hết như một cách đưa chất liệu văn hoá Việt Nam vào ngôn ngữ biểu đạt của Yosakoi. Trong văn hoá dân gian, hạc và rùa là hai hình tượng khác biệt nhưng luôn nâng đỡ nhau khi đối diện khó khăn: khi nước lũ dâng cao, rùa trở thành điểm tựa cho hạc; khi hạn hán kéo dài, hạc lại đưa rùa tìm đến nơi có nước. Câu chuyện ấy gợi lên tinh thần tương trợ, đồng hành và bền bỉ và tôi nhìn thấy Nishinami trong đó.

“

Chúng tôi muốn gửi gắm nét đẹp văn hóa Việt Nam qua những chi tiết, từ câu chuyện, trang phục, động tác cho tới những phụ kiện nhỏ trong từng tác phẩm Yosakoi

Đội có những thành viên rất khác nhau, từ các bạn học sinh cấp ba đến những anh chị đã đi làm. Sự khác biệt về độ tuổi, tính cách, trải nghiệm sống hay cách nhìn nhận cuộc sống đôi khi tạo nên những khoảng cách nhất định. Nhưng khi đứng trong cùng một đội hình, tất cả vẫn cùng hướng về một mục tiêu chung. Mỗi người có thế mạnh và giới hạn riêng, và chính sự khác biệt ấy tạo ra khả năng bù đắp, hỗ trợ lẫn nhau.

Đó cũng là thông điệp mà Nishinami muốn gửi gắm qua bài diễn năm nay: sự khác biệt không phải rào cản, mà là điều giúp mỗi cá nhân nâng đỡ nhau và cùng tạo nên một tập thể vững vàng hơn.

Sau thời gian dài tập luyện và chuẩn bị, khi bài diễn khép lại, khi tiếng nhạc dần lắng xuống và cả đội đứng lại cùng nhau trong những giây cuối cùng trên sân khấu, khi đó nếu phải đúc kết cảm xúc của tôi trong một từ, đó sẽ là “trọn vẹn”. Không phải vì tiết mục đã đạt đến sự hoàn hảo tuyệt đối, mà là vì tất cả các thành viên đã cùng nhau đi đến hết hành trình ấy và hoàn thành bài diễn bằng tất cả khả năng của mình.

Mỗi người sẽ có một giới hạn và một cách thể hiện khác nhau, nên mức độ hoàn thành tốt nhất của mỗi thành viên cũng sẽ khác nhau. Điều tôi trân trọng nhất là ở khoảnh khắc bước lên sân khấu, ai cũng đã dốc hết năng lượng, sự nghiêm túc và nỗ lực của tôi cho bài diễn. Với tôi, giá trị lớn nhất không nằm ở việc mọi thứ phải hoàn hảo, mà ở chỗ cả đội đã cùng nhau tạo nên một tiết mục hoàn chỉnh nhất có thể và tự tin mang nó đến với khán giả

Tôi mong trong khoảng 5 đến 10 năm tới, cộng đồng Yosakoi tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh hơn, không chỉ về quy mô mà còn chất lượng và vị thế. Trong những năm gần đây, Yosakoi Việt Nam phát triển khá mạnh. Dù số lượng người tham gia Yosakoi hiện tại không còn đông như khoảng 10 năm trước, nhưng chất lượng chuyên môn và tư duy sáng tạo của các đội ngày càng được nâng cao. Ngày trước mọi người chỉ nhảy Yosakoi vì niềm vui, đa số các đội đều cover lại bài của đội Nhật Bản nhưng hiện tại các đội Yosakoi tại Việt Nam đã dần có khả năng tự sản xuất ra những tác phẩm mang màu sắc của riêng mình.

Xét về khía cạnh tổ chức, trong khoảng ba năm trở lại đây, các lễ hội Yosakoi tại Việt Nam cũng có sự hợp tác chặt chẽ hơn với ban tổ chức từ Nhật Bản, nâng tầm danh tiếng cho Yosakoi Việt Nam. Việc mỗi năm có khoảng 10 đội múa từ Nhật Bản sang Việt Nam biểu diễn là minh chứng rõ nhất cho sức hút ngày càng lớn của Yosakoi nước mình.

Tôi thật sự kỳ vọng rằng những năm tới, Yosakoi Việt Nam phát triển hơn, được truyền tải đến nhiều người hơn nữa vì Yosakoi mang lại nguồn năng lượng năng lượng tích cực cho người nhảy và cả khán giả

Nếu có thể gửi thông điệp tới các bạn đang muốn thử sức với Yosakoi, tôi chỉ muốn nói rằng: “Hãy thử đi”. Bản thân tôi ban đầu cũng không hề thích Yosakoi nhưng tôi vẫn thử. Và đến hiện tại, tôi đã gắn bó với bộ môn này hơn 11 năm rồi.

Với những bạn mới bắt đầu nhưng cảm thấy đuối sức hay chưa theo kịp nhịp điệu, các bạn hãy kiên trì thêm một chút nữa. Hãy ở lại đủ lâu để một lần được đứng trên sân khấu và cảm nhận thành quả sau những cố gắng. Với tôi, sự nỗ lực đó sẽ được đền đáp theo một cách rất xứng đáng, trọn vẹn và hào hùng. Vậy nên các bạn đừng do dự, đừng sợ khó, đừng sợ thử thách. Đôi khi, chỉ cần dám thử một lần, bạn sẽ tìm thấy một phiên bản rất khác của chính mình

Thực hiện:

Ảnh: Lê Thị Hồng Ngọc, Nguyễn Vũ Phương Linh

Video: Vũ Thị Tươi, Nguyễn Ngọc Diệp

Nội dung: Trịnh Thảo My, Nguyễn Thị Tố Uyên, Bùi Phương Linh

Nguyễn Ngọc Diệp