Giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, làng nghề dệt lụa Phùng Xá (xã Hồng Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội) vẫn giữ được cho mình một nhịp đập riêng, bền bỉ. Nhịp đập ấy không chỉ đến từ tiếng thoi đưa lách cách trên khung cửi, mà còn xuất phát từ trái tim và đôi tay của người phụ nữ đã dành trọn cuộc đời cho sợi tơ – Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận.
Nghệ nhân Phan Thị Thuận giới thiệu chiếc khăn lụa sen với họa tiết hoa sen thêu tay. Sản phẩm là sự kết hợp độc đáo giữa tơ tằm và sợi tơ lấy từ cuống sen, nâng tầm giá trị di sản văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Hà Anh)
Ở tuổi ngoài 70, khi nhiều người đã chọn an hưởng tuổi già, nghệ nhân Phan Thị Thuận vẫn ngày ngày miệt mài bên nong tằm, khung dệt. Bà không chỉ là người "giữ lửa" cho nghề dệt lụa truyền thống mà cha ông để lại, mà còn là một "nhà khoa học chân đất" với những sáng tạo đột phá, làm rạng danh ngành tơ lụa Việt Nam.
Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận là người đầu tiên tại Việt Nam dệt thành công sản phẩm lụa từ tơ sen vào năm 2017. (Ảnh: Hà Anh)
Bà chính là người đầu tiên tại Việt Nam kiên trì "rút ruột" những cuống sen tưởng chừng bỏ đi để se thành sợi, dệt nên thứ lụa tơ sen độc nhất vô nhị, mang hương thơm tinh khiết của đất trời. Không dừng lại ở đó, bà còn sáng tạo ra kỹ thuật "bắt" con tằm tự nhả tơ thành những tấm kén phẳng, mở ra một hướng đi hoàn toàn mới cho việc sản xuất chăn, gối tơ tằm tự nhiên.
Nghệ nhân Phan Thị Thuận bên "người thợ" đặc biệt của mình: con tằm vàng. Sáng kiến độc đáo của bà đã mang đến sức sống mới cho nghề dệt lụa truyền thống. (Ảnh: Hà Anh) Mỗi cành dâu được nghệ nhân Phan Thị Thuận lựa kỹ trước khi cho tằm ăn – công đoạn nhỏ nhưng quyết định chất lượng tơ lụa. (Ảnh: Quỳnh Anh) Nghệ nhân Phan Thị Thuận tỉ mẩn lựa chọn những lá dâu tươi non nhất để chuẩn bị thức ăn cho tằm. Sự tận tâm này là bí quyết đằng sau những sản phẩm tơ lụa chất lượng cao, đặc biệt là lụa "tằm tự dệt" nổi tiếng của bà. (Ảnh: Hà Anh) Nghệ nhân Phan Thị Thuận kiểm tra sợi tơ trước khi đưa vào khung dệt tại xưởng lụa. (Ảnh: Hà Anh) Nghệ nhân Phan Thị Thuận đang ngồi tỉ mẩn bên khung guồng quay tơ, những sợi tơ vàng óng được kéo ra một cách nhẹ nhàng, cẩn trọng. (Ảnh: Quỳnh Anh) Đôi mắt của nghệ nhân Phan Thị Thuận vẫn giữ nguyên sự sắc sảo khi kiểm tra tấm lụa tơ tằm đặc biệt. Đây là thành quả của phương pháp "tằm tự dệt" độc đáo, nơi những con tằm nhả tơ tạo thành tấm lụa hoàn chỉnh mà không cần qua quy trình dệt phức tạp. (Ảnh: Quỳnh Anh) Tấm lụa quý giá được dệt từ những con tằm của nghệ nhân Phan Thị Thuận. (Ảnh: Hà Anh) Nghệ nhân Phan Thị Thuận giới thiệu những tấm lụa được dệt từ tơ tằm tự nhiên – sản phẩm độc đáo do chính bà sáng tạo nên, kết tinh từ hàng chục năm gắn bó với nghề.(Ảnh: Quỳnh Anh) Kéo tơ sen thủ công là công việc đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn, bởi chỉ vài cuống sen mới cho được một sợi tơ mảnh. (Ảnh: Hà Anh) Bàn tay nối tiếp bàn tay – gìn giữ sợi tơ của làng nghề lụa Phùng Xá. (Ảnh: Hà Anh) Từng sợi tơ tằm giăng mắc trước mặt như một "bức màn" mỏng manh, phản ánh sự tỉ mỉ và tập trung cao độ của người nghệ nhân để tạo ra những tấm lụa chất lượng, kể cả lụa "tằm tự dệt" nổi tiếng. (Ảnh: Hà Anh) Những sản phẩm lụa thủ công được sáng tạo từ tơ tằm: khăn tay, dây buộc tóc, khẩu trang, túi vải... mang đậm nét tinh tế và sáng tạo của làng nghề Phùng Xá. (Ảnh: Quỳnh Anh) Nghệ nhân Phan Thị Thuận tự hào nâng niu một kén tằm vàng óng. Hàng ngàn sợi tơ được cuộn gọn gàng, thành quả của cả một hành trình miệt mài gìn giữ và sáng tạo, đã mang lại sức sống mới cho nghề dệt lụa Phùng Xá. (Ảnh: Quỳnh Anh)
