Chùa Vĩnh Nghiêm – Ngôi chùa cổ ở Bắc Ninh được UNESCO vinh danh di sản
Khi nhắc tới những cái nôi của Phật giáo nước nhà, dân gian vẫn thường nói: “Ai qua Yên Tử, Quỳnh Lâm. Vĩnh Nghiêm chưa tới thiền tâm chưa đành”. Trong đó, chùa Vĩnh Nghiêm thuộc địa phận tỉnh Bắc Ninh, là nơi lưu giữ mộc bản kinh Phật được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới.
Dấu ấn lịch sử trên mảnh đất Kinh Bắc
Bắc Ninh là mảnh đất trù phú, được thiên nhiên ưu ái với nhiều cảnh quan đặc sắc. Vùng đất Kinh Bắc từ xưa đến nay vốn nổi tiếng bởi truyền thống văn hóa, các lễ hội diễn ra quanh năm và ngôi chùa cổ linh thiêng như chùa Bổ Đà, chùa Dâu… Tiêu biểu trong số đó là chùa Vĩnh Nghiêm, nơi được coi là chốn tổ của Thiền phái Trúc Lâm.
Chùa Vĩnh Nghiêm được xây dựng vào thời Vua Lý Thái Tổ (1009 – 1028) với tên gọi là Chúc Thánh. Đến thời Vua Trần Nhân Tông (1278 – 1293), chùa được mở rộng, trùng tu lại và đổi tên thành Vĩnh Nghiêm. Cuối thế kỷ XIX, chùa thuộc địa phận thôn Đức La nên nhân dân trong vùng còn gọi là chùa La hay chùa Đức La.
Chùa được công nhận là trung tâm Phật giáo, đào tạo tăng đồ cho cả nước, nơi lưu dấu chân tu của Tam Tổ phái thiền Trúc Lâm của Phật giáo Việt Nam. Tam tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) của thiền phái Trúc Lâm đều xuất gia và khởi danh ở chùa Vĩnh Nghiêm. Chính vì thế, ngôi chùa có vị trí đặc biệt trong lịch sử Phật giáo thời Trần nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung.
Đặc biệt, chùa Vĩnh Nghiêm là nơi lưu giữ kho mộc bản với 3.050 bản ván khắc, trong đó hầu hết là kinh, sách, luật giới nhà Phật, trước tác của Tam thế tổ và một số vị cao tăng dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử. Bộ mộc bản được khắc bằng chữ Hán và chữ Nôm là tác phẩm thư pháp nghệ thuật hàm chứa những giá trị tư tưởng, giáo lý sâu sắc của Phật phái Trúc Lâm, đồng thời đánh dấu quá trình phát triển của hệ thống văn tự Nôm qua các thời đại. Ngày 16/5/2012, bộ 3.050 mộc bản ở chùa Vĩnh Nghiêm đã vinh dự được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa Phật giáo
Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm diễn ra vào ngày 14 tháng 2 âm lịch hằng năm, thu hút nhiều du khách thập phương. Đến với lễ hội, du khách và người dân sẽ được tham gia vào một trải nghiệm tâm linh và văn hóa truyền thống. Lễ hội vừa là sự kiện mang tính trang nghiêm, vừa là một ngày hội sôi động, thu hút đông đảo Phật tử, tăng ni và cả khách du lịch gần xa. Các hoạt động truyền thống như lễ rước kiệu của ba làng La Thượng, La Trung và La Hạ, việc chuẩn bị các mâm cỗ tại từng làng đều tạo nên không khí náo nhiệt và phấn khích.
Đặc biệt, chùa Vĩnh Nghiêm còn là nơi tu tập của nhiều Phật tử. Vào mỗi năm, chùa còn tổ chức các khóa tu mùa hè cho những bạn trẻ muốn học tập, tìm hiểu về Phật pháp. Bà Nguyễn Thị Ngọc Linh (Pháp danh: Hiền Quang) – Phụ trách CLB Thanh thiếu nhi Phật tử chùa Vĩnh Nghiêm cho biết: “Bên cạnh việc tổ chức khóa tu hằng tháng cho đại chúng, nhà chùa cũng kết hợp với một số trường học thực hiện các chương trình nhân ái giúp đỡ các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn”. Hiện nay, nhà chùa cũng đang khởi công xây dựng giảng đường để có thể phục vụ được nhân dân, các quý Phật tử đến tu tập tại chùa.
Chùa Vĩnh Nghiêm - Bắc Ninh là ngôi chùa cổ quan trọng, nơi lưu giữ những nét văn hóa, truyền thống lâu đời. Nơi đây là điểm dừng chân lý tưởng cho những ai yêu thích tìm hiểu về Phật giáo cũng như các ngôi chùa cổ tại Việt Nam. Với kiến trúc cổ kính và không gian yên tĩnh, chùa Vĩnh Nghiêm là một điểm đến không thể bỏ lỡ khi bạn đặt chân đến vùng đất Kinh Bắc.