Định vị bản thân là chìa khóa giúp sinh viên Báo chí chủ động thích ứng trong bối cảnh sáp nhập
Trong bối cảnh báo chí bước vào giai đoạn tinh gọn bộ máy và tái cấu trúc mạnh mẽ, “định vị” không còn là khái niệm mang tính lý thuyết, mà trở thành chìa khóa đối với sinh viên báo chí. Khi các tòa soạn thu hẹp nhân sự, yêu cầu về chất lượng và chiều sâu ngày càng cao, người trẻ bước vào nghề buộc phải xác định rõ năng lực cốt lõi nếu muốn tồn tại và phát triển lâu dài với báo chí.
Tọa đàm trực tuyến “Định vị cho sinh viên báo chí hậu sáp nhập” có sự tham gia của nhà báo Đỗ Doãn Hoàng - cây bút điều tra với hơn 30 năm kinh nghiệm nghề; ThS. Lê Ngọc Tùng - Giảng viên Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; và ThS. Phan Thùy Linh - Nghiên cứu sinh Học viện Báo chí và Tuyên truyền, phóng viên Báo Tiền Phong.
Tại đây, từ kinh nghiệm nghề nghiệp, đào tạo đến thực tiễn tác nghiệp, các khách mời đã chỉ ra rằng sinh viên báo chí đang đứng trước yêu cầu phải xác lập năng lực cốt lõi và bản lĩnh nghề nếu muốn tồn tại và phát triển trong môi trường báo chí ngày càng tinh gọn và cạnh tranh.
Khi định vị bản thân trở thành bài toán sống cho sinh viên báo chí
Thực tế cho thấy, trong thời kỳ tinh gọn bộ máy và sự phát triển của các nền tảng số, phần lớn sinh viên báo chí đều mang trong mình tâm lý hoang mang, lo lắng khi ai cũng có thể làm nội dung. Thậm chí chưa bước vào nghề đã sợ “bị loại khỏi cuộc chơi”.
Có thể thấy trong giai đoạn nhiều biến động này, câu chuyện định vị bản thân không còn là lựa chọn mang tính cá nhân, mà là yêu cầu cốt lõi nếu sinh viên muốn tồn tại và phát triển với nghề. Sinh viên báo chí nếu không xác định rõ vị trí của mình sẽ rất dễ bị cuốn trôi trong “biển” người làm nội dung.
Nhìn nhận thực tế đó, nhà báo Đỗ Doãn Hoàng cho rằng sáp nhập báo chí không nên được nhìn nhận như một sự thu hẹp cơ hội, mà là một phép thử bản lĩnh nghề nghiệp. Theo ông, chính trong giai đoạn khó khăn, năng lực thật sự của người làm báo mới được bộc lộ rõ nhất. Thay vì coi sáp nhập là dấu chấm hết, lớp sinh viên trẻ hãy coi đó là cơ hội để khẳng định bản thân.
Trên thực tế không ít sinh viên nhầm lẫn định vị gắn liền với việc xây dựng thương hiệu cá nhân trên mạng xã hội. Tuy nhiên, định vị đúng nghĩa là quá trình nhìn nhận chính mình, nhận diện rõ năng lực, thế mạnh chuyên môn và năng lực nghề nghiệp mà mỗi cá nhân có thể mang lại.
ThS. Lê Ngọc Tùng cho rằng, “định vị” khác với “định hướng” ở chỗ đó là một hành trình hướng vào bên trong, giúp người trẻ không bị trôi dạt trong dòng chảy thông tin quá nhanh của thời đại số. Khi ai cũng có thể phát ngôn và sản xuất nội dung, điều xã hội cần tìm kiếm không chỉ là người đưa tin nhanh, mà là người đáng tin để lắng nghe và kiểm chứng thông tin.
Định vị là hiểu rõ năng lực đặc biệt của bản thân, làm tốt một lĩnh vực chuyên môn. Tư duy “thị trường ngách”, theo nhà báo Đỗ Doãn Hoàng, là hướng đi phù hợp với sinh viên báo chí hiện nay: vừa có chuyên môn cốt lõi, vừa có khả năng thích ứng và mở rộng kỹ năng khi cần thiết trong hệ sinh thái truyền thông ngày càng mở rộng và cạnh tranh khốc liệt.
Bản lĩnh nghề báo trong thời kỳ sáp nhập
Khi câu chuyện định vị đã được đặt ra, vấn đề tiếp theo là làm thế nào để sinh viên báo chí có thể đứng vững và đi đường dài với nghề trong bối cảnh sáp nhập và tinh gọn bộ máy. Thực tế từ các tòa soạn cho thấy, nhu cầu tuyển dụng hiện nay không hướng tới những người biết “mỗi thứ một chút”, mà ưu tiên những phóng viên có khả năng tạo ra sản phẩm mang dấu ấn riêng, có chiều sâu và giá trị xã hội.
Từ những câu chuyện nghề thực tế, nhà báo Đỗ Doãn Hoàng cho rằng sinh viên thực sự phải quyết liệt với đam mê của chính mình, thương hiệu cá nhân trong báo chí không thể được tạo dựng bằng truyền thông cá nhân hay sự nổi tiếng nhất thời, mà được hình thành qua thời gian, bằng sự kiên trì theo đuổi một mảng đề tài và thái độ làm nghề nghiêm túc.
“Cái lì trong làm báo chính là sự quyết liệt đến tận cùng: dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm và làm nghề bằng tinh thần vì cộng đồng”, nhà báo Đỗ Doãn Hoàng chia sẻ.
Ở khía cạnh thực tiễn tác nghiệp, phóng viên Phan Thùy Linh cho rằng, bên cạnh bản lĩnh dấn thân, người làm báo trẻ cần trang bị những kỹ năng nền tảng. Chia sẻ từ quá trình theo nghề, phóng viên Phan Thùy Linh cho biết: “Khi đi làm, tôi tự nhủ bản thân là “một chiếc thùng rỗng” để lắng nghe, tiếp nhận, học hỏi từ nhân vật. Bên cạnh đó, tôi cũng ghi chép lại những nội dung cần thiết và sự nhạy bén với thông tin. Dù công nghệ và công cụ làm báo thay đổi, những kỹ năng này vẫn giữ vai trò cốt lõi, giúp phóng viên giữ được sự tỉnh táo và chiều sâu trong mỗi tác phẩm”.
Qua những chia sẻ đa chiều tại tọa đàm, hành trình định vị bản thân của sinh viên báo chí trong thời kỳ hậu sáp nhập là một quá trình đòi hỏi sự kiên trì và bản lĩnh lâu dài. Khi định vị đúng, rèn nghề nghiêm túc và giữ vững đạo đức nghề nghiệp, sinh viên báo chí không chỉ tìm được chỗ đứng cho mình, mà còn góp phần giữ gìn và phát triển những giá trị cốt lõi của báo chí trong bối cảnh có nhiều biến động.