Phòng cháy chữa cháy ở nhà trọ, chung cư mini: Chỉ “đủ chuẩn” khi có kiểm tra?

Những vụ cháy lớn ở Khương Hạ, Trung Kính hay Phạm Văn Đồng là hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ, đánh thẳng vào ý thức và mối quan tâm của cộng đồng về công tác PCCC tại nơi cư trú.

Trong nhiều vụ cháy, một trong những nguyên nhân cốt yếu là hệ thống PCCC không đảm bảo yêu cầu ngay từ khâu thiết kế, thi công và quá trình vận hành, kinh doanh của các tòa nhà.

Trước thực tế đó, lực lượng chức năng đã đẩy mạnh kiểm tra công tác PCCC tại các cơ sở kinh doanh, nhà trọ và chung cư mini. Tuy nhiên, ghi nhận của phóng viên cho thấy, tại nhiều địa điểm, việc trang bị PCCC vẫn chỉ dừng ở hình thức, thậm chí không có, bất chấp các quy định hiện hành.

Theo phản ánh của Bùi Sỹ Anh Hào, đang thuê trọ trên phố Hoa Bằng (quận Cầu Giấy), hệ thống PCCC tại nơi ở hiện nay khiến người thuê khó yên tâm. “Ở đây có bình chữa cháy nhưng để lâu không ai kiểm tra, em cũng không biết còn dùng được hay không. Lối thoát hiểm thì hẹp và không có hướng dẫn cụ thể”, Hào cho biết.

Tại một số nhà trọ, chung cư mini khác trên địa bàn thành phố, nhiều thiết bị PCCC phủ bụi dày, không được bảo dưỡng định kỳ. Lối thoát hiểm bị tận dụng làm nơi phơi quần áo, để đồ sinh hoạt; cầu thang thoát nạn chênh vênh, thiếu lan can bảo đảm an toàn. Đây cũng là thực trạng chung tại nhiều khu nhà trọ ở phố Phùng Khoang (quận Thanh Xuân), nơi tập trung đông sinh viên và người lao động thuê trọ.

Chia sẻ về không gian sống của mình, Nguyễn Phương Chi, sinh viên đang thuê trọ tại khu vực này, cho biết: “Ở đây gần như không có hướng dẫn thoát hiểm cụ thể. Bình cứu hỏa thì có treo nhưng chưa bao giờ thấy ai kiểm tra hay hướng dẫn cách sử dụng”. Nhiều người thuê trọ thừa nhận, dù nhận thấy nguy cơ mất an toàn, song vẫn chấp nhận vì điều kiện kinh tế còn hạn chế.

Đáng lo ngại hơn, không ít công trình chung cư mini không được phê duyệt thiết kế PCCC theo đúng quy định. Khi xảy ra sự cố, việc tiếp cận cứu hộ gặp nhiều khó khăn do nhà nằm sâu trong ngõ nhỏ, thiếu lối thoát hiểm và không gian cho xe chữa cháy hoạt động.

Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, các công trình nhà ở nhiều căn hộ bắt buộc phải trang bị hệ thống báo cháy, bình chữa cháy, lối thoát nạn đạt chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, trên thực tế, một số chủ đầu tư vẫn cố tình xây dựng sai phép hoặc lách luật để giảm chi phí.

Dương Quang Linh, đang thuê trọ tại khu vực La Khê (phường Hà Đông), cho biết hành lang thoát hiểm tại nơi ở bị sử dụng làm nơi hóng gió, phơi quần áo. “Em chưa từng được hướng dẫn sử dụng bình cứu hỏa, cũng chưa thấy ai nhắc đến quy định PCCC. Nội quy tòa nhà thì nhiều nhưng không có điều nào nói rõ về an toàn cháy nổ”, Linh nói.

Trong vai người đi tìm phòng trọ, phóng viên liên hệ và được chủ nhà dẫn đi xem phòng. Sau khi giới thiệu về tiện ích sinh hoạt, khi được hỏi về lối thoát hiểm và phương án PCCC, người này tỏ ra lúng túng, thậm chí không xác định được vị trí thoát nạn. Một cánh cửa được cho là lối thoát hiểm đã han gỉ, bánh xe kẹt cứng, gần như không thể sử dụng khi xảy ra sự cố.

Trao đổi với phóng viên, luật sư Nguyễn Mạnh Thuật, Giám đốc Văn phòng Luật sư Đông Nam Á, cho rằng nhu cầu nhà ở, nhà trọ và chung cư mini đang gia tăng nhanh, kéo theo nhiều nguy cơ về an toàn nếu không được quản lý chặt chẽ. Theo ông, việc siết chặt quy chuẩn xây dựng và PCCC là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời cần có chế tài đủ mạnh để buộc các chủ cơ sở tuân thủ quy định.

Thực trạng PCCC tại các nhà trọ, chung cư mini trong ngõ sâu vẫn đặt ra nhiều dấu hỏi. Liệu tính mạng và tài sản của người thuê trọ có thực sự được bảo đảm? Và liệu các quy định pháp luật có đủ sức răn đe trước lợi nhuận từ hoạt động cho thuê nhà?

Những vụ cháy thương tâm đã xảy ra là lời cảnh báo không thể xem nhẹ. An toàn PCCC không thể chỉ đến từ những cam kết trên giấy, mà phải được bảo đảm bằng ý thức của người kinh doanh, người dân và sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng, để những con số đau lòng không tiếp tục lặp lại.

Nguyễn Thành