“RỐI GENZ!” - Khi di sản múa rối nước bước lên bàn chơi và trò chuyện cùng GenZ
Trong bối cảnh các giá trị văn hóa truyền thống phải cạnh tranh với vô số hình thức giải trí hiện đại, việc tìm ra một “ngôn ngữ mới” để di sản chạm tới người trẻ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Dự án truyền thông RỐICONIC đã chọn chuyển hóa nghệ thuật múa rối nước thành một boardgame.
Thay vì giới thiệu rối nước qua bảo tàng, sân khấu hay sách vở vốn dễ tạo cảm giác xa cách, “RỐI GENZ!” dựng nên một làng rối hư cấu ngay trên bàn chơi. Người tham gia không còn là khán giả thụ động, mà trở thành cư dân của làng rối, quan sát, suy luận, bảo vệ cộng đồng và kể tiếp những câu chuyện dân gian còn dang dở.
Nguyên mẫu từ sân khấu rối nước được chuyển thành ba mươi lá bài nhân vật và sự kiện, mỗi lá mang một tính cách, vai trò và mảnh ghép văn hóa riêng. Những hình tượng như Mục Đồng trên lưng trâu, Cô Tiên hiền hòa hay Lão Nông quăng lưới trong buổi sớm được cách điệu theo tinh thần dân gian Việt nhưng khoác lên mình vẻ trẻ trung, gần gũi với thẩm mỹ đương đại.
Điểm thú vị của trò chơi nằm ở cách xây dựng xung đột. “RỐI GENZ!” không tạo ra những phe phản diện xa lạ, mà nhân hóa những mặt tối hiện hữu trong mỗi con người như Tham Lam, Kiêu Ngạo, Đố Kỵ hay Lười Biếng. Chúng len lỏi trong cộng đồng, tạo ra những thử thách bất ngờ và buộc người chơi phải đối diện với chính mình. Nhờ vậy, trò chơi vừa giữ được chất nhập vai, suy luận đặc trưng của boardgame, vừa gợi mở một tầng ý nghĩa sâu sắc rằng muốn bảo vệ cộng đồng, con người phải nhận diện và vượt qua những điều tiêu cực bên trong bản thân.
Các thẻ sự kiện như “Hội Làng”, “Gấu ăn trăng” hay “Cướp vía” cũng được khai thác như những biểu tượng văn hóa thu nhỏ, giúp người chơi hiểu thêm về nếp sinh hoạt, tín ngưỡng và tinh thần gắn kết của làng quê Việt.
Thay vì yêu cầu người trẻ ghi nhớ kiến thức văn hóa, RỐICONIC lựa chọn đặt những giá trị đó vào trải nghiệm nhập vai. Mỗi lựa chọn, mỗi cuộc thảo luận và mỗi khoảnh khắc phán đoán đều vô thức đưa người chơi đến gần nghệ thuật rối nước hơn. Người chơi chạm vào hình tượng rối, cảm nhận cách kể chuyện của sân khấu dân gian, nhận ra tinh thần hóm hỉnh, nhân văn và lạc quan đặc trưng của nghệ thuật rối nước, đồng thời hình thành sự gắn kết cảm xúc của riêng mình với di sản.
Không chỉ trên bàn chơi, khán giả trẻ còn có cơ hội được “gặp gỡ” các nhân vật trong boardgame tại vở diễn “Âm vang đồng quê” - vở diễn do RỐICONIC tổ chức ngày 20 tháng 12 tại Nhà hát Múa rối Việt Nam. Tại đây, những nhân vật quen thuộc trên các lá bài sẽ bước ra đời thật, sống động trên mặt nước dưới bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Bên cạnh việc thưởng thức vở diễn, khán giả có cơ hội tham gia workshop, tìm hiểu cấu trúc con rối, giao lưu nghệ nhân và tự tay trang trí rối mộc, tiếp tục hành trình kết nối với thế giới đã được giới thiệu qua boardgame.