Phạm Quốc Việt: Trải lòng của người chuyên đi "nhặt" sự sống

PV: Ít ai biết rằng trước khi trở thành người đi cứu sinh mệnh người khác, anh từng là người cần được cứu. Vậy điều gì đã đã tạo nên một Phạm Quốc Việt của ngày hôm nay?

Anh Phạm Quốc Việt: Trong 15 phút nằm ở hiện trường ngày hôm ấy, tôi đã có những giây phút trải nghiệm của một người bị tai nạn nhưng lại rất tỉnh táo. Tôi không ngất đi mà hoàn toàn tỉnh táo để chứng kiến khoảng thời gian mình bị bỏ rơi đáng sợ như thế nào.

Rất nhiều người đi xe máy ngang qua, họ không dừng lại. Tôi chỉ nghe thấy những âm thanh như: "Ôi ôi sợ thế", "Ôi hãi quá", rồi họ quay đầu xe hoặc phóng vụt đi, để mặc tôi và người gây tai nạn nằm đó trong đêm mưa tháng 11 cực kỳ lạnh giá.

Tôi nhìn thấy những chiếc xe tải lao rất nhanh từ trên cầu xuống cách đó không xa, và tôi chỉ biết thầm cầu nguyện: "Đừng đi về phía tôi". Mỗi lần những chiếc xe ấy rẽ sang hướng khác, tôi lại thở phào nhẹ nhõm vì biết mình vẫn còn sống thêm được một lúc nữa.

Đó là khoảnh khắc mà có lẽ cả đời tôi không bao giờ quên được. Tôi cho rằng một trong những nỗi sợ hãi lớn nhất của con người là bị bỏ rơi khi bản thân gặp nạn. Ngay khoảnh khắc ấy, tôi đã nguyện ước rằng nếu như có cơ hội sống tiếp, tôi sẽ không bỏ rơi một ai cả. Và "không bỏ rơi ai cả" đã trở thành kim chỉ nam của FAS Angel từ những ngày đầu thành lập.

PV: Rất nhiều người chọn cách tự chữa lành sau biến cố, còn anh lại biến nó thành một sứ mệnh. Khoảnh khắc nào khiến anh quyết định bắt tay vào xây dựng đội ngũ thay vì chỉ làm việc thiện nguyện thông thường?

Anh Phạm Quốc Việt: Sau biến cố tai nạn, tôi mất gần như tất cả, từ công việc, sức khỏe đến gia đình và nhiều mối quan hệ. Năm 2017, tôi bắt đầu tham gia các đoàn thiện nguyện, từ phát cơm, tặng quần áo đến hỗ trợ xây nhà.

Nhưng sau cùng, tôi nhận ra một điều rằng không ai để mình khát quá 3 ngày, không ai để mình đói quá 7 ngày và không ai để mình chịu rét qua cả một mùa đông cả. Chỉ có duy nhất một thứ con người cần giúp đỡ ngay lập tức, đó là khi không may gặp tai nạn.

Tôi nhớ lại lời nguyện ước của mình và bắt đầu tự đi học sơ cứu, tìm hiểu tài liệu y khoa, học hỏi từ các y bác sĩ và chuyên gia nước ngoài. Đến tháng 9/2019, tôi chính thức thành lập FAS Angel sau hơn 2 năm tự mày mò. Lúc đầu chỉ có 5 người, sau lên 8 người, 20 người và lúc cao điểm là 128 tình nguyện viên.

Đến năm 2023, tôi quyết định thành lập Công ty TNHH FAS Angel theo mô hình doanh nghiệp xã hội. Tôi nhận ra lòng tham và sự thay đổi định hướng của con người khi đối diện với tài sản chung, bằng khen hay sự tung hô. Việc có pháp nhân giúp chúng tôi hoạt động minh bạch, tuân thủ pháp luật, bảo vệ được đội viên và giữ gìn sự trong sáng của tổ chức.

PV: Công việc của đội cứu hộ diễn ra như thế nào khi có một tình huống khẩn cấp xảy đến giữa đêm?

Anh Phạm Quốc Việt: Quy trình của chúng tôi rất rõ ràng và việc tiếp nhận thông tin phải cực kỳ chuẩn xác. Khi tổng đài nhận được cuộc gọi khẩn cấp, chúng tôi yêu cầu người báo tin cung cấp vị trí chính xác và hình ảnh tình trạng nạn nhân qua Zalo vì nhiều người đi đường chỉ báo "có người ngã", nhưng khi anh em chạy 15-20 km đến nơi thì nạn nhân chỉ xước xát nhẹ, đang ngồi uống trà đá.

Ngược lại, có trường hợp nạn nhân bị thương rất nặng nhưng người xung quanh không biết cách xử lý, nếu không có hình ảnh đánh giá tình hình thì chúng tôi không thể hướng dẫn sơ cứu từ xa được. Khi đã xác định được tình trạng qua hình ảnh, chúng tôi lập tức điều xe máy hoặc xe cứu thương tiếp cận. Nếu lực lượng 115 đến, chúng tôi sẽ hỗ trợ và bàn giao. Nếu tình trạng nguy kịch, đội sẽ trực tiếp dùng xe cứu thương của FAS Angel đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.

PV: Đã trải qua hơn 24.000 vụ việc, có bao giờ anh cảm thấy quá sức chịu đựng hay bị sang chấn tâm lý trước những hiện trường thảm khốc không?

Anh Phạm Quốc Việt: Có rất nhiều người hỏi tôi đâu là vụ án đáng nhớ nhất. Thú thật, trong lòng tôi coi mọi vụ việc đều như nhau. Những hình ảnh ám ảnh nhất ở hiện trường đôi khi không phải là vết thương của nạn nhân, mà là khoảnh khắc người nhà gào thét, ôm lấy thi thể con cái mình.

Kể cả trong vụ cháy chung cư mini ở Khương Hạ, chứng kiến quá nhiều cảnh tang thương, tôi đã phải điều trị tâm lý mất gần 3 tháng. Nhưng sau khi nỗi đau xót đi qua, tôi luôn dặn mình và anh em rằng chúng ta vẫn phải sống tiếp.

Dù đau buồn đến mấy cũng phải biến nó thành động lực để nỗ lực thay đổi thói quen, hướng dẫn mọi người an toàn hơn. Với người làm cứu hộ, việc đầu tiên cần làm là phải biết cân bằng, thoát ra khỏi nỗi đau để tiếp tục công việc của mình.

PV: Công việc nguy hiểm, đôi khi lại "làm ơn mắc oán" hay bị người nhà nạn nhân bạo hành. Đã có lúc nào ý nghĩ "dừng lại" xuất hiện trong đầu anh chưa?

Anh Phạm Quốc Việt: Những câu nói như "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng" hay những lần tôi đi làm một mình bị người nhà nạn nhân đánh, vu oan giá họa,... không bao giờ làm tôi muốn dừng lại. Tôi cảm thấy bình thường với những điều đó vì tôi biết đây là sứ mệnh của mình.

Điều khiến tôi suy nghĩ, trăn trở nhất lại chính là đội viên của mình. Làm sao để chỉ cho họ con đường đúng đắn, không bị cuốn vào "cơm áo gạo tiền"? Làm sao để họ hiểu sơ cứu không phải là làm anh hùng? Tôi từng huấn luyện hàng trăm người nhưng đôi khi chỉ "nhặt" được một người, hoặc có khi không có ai thấu hiểu trọn vẹn tư duy cứu hộ.

Tôi đã từng cấm đội viên yêu nhau nhưng không phải ai cũng hiểu bởi nếu hai đứa cùng đi làm thiện nguyện thì ai nấu cơm, ai chăm con, ai phụng dưỡng bố mẹ? Xã hội mỗi người có một vai trò riêng. Việc đội viên làm theo cảm tính, bỏ cuộc giữa chừng là điều làm tôi buồn nhất.

Nhưng mỗi khi câu hỏi "Có nên dừng lại không?" vang lên, tôi lại tự hỏi: "Nếu có một người bị nạn ngay trước mặt, mình có bỏ họ không?". Và thế là tôi lại đi tiếp. Gần 10 năm qua, tôi vẫn đang đi tìm một người đệ tử chân truyền, nhưng dù có tìm được hay không, tôi vẫn sẽ tiếp tục công việc này cho đến khi không còn hơi thở nữa.

PV: Sự kiên định đó có lẽ là lý do FAS Angel bắt đầu mở rộng việc huấn luyện cho trẻ em trong thời gian gần đây?

Anh Phạm Quốc Việt: Đúng vậy! Ban đầu, tôi chỉ tập trung hướng dẫn cho người lớn. Nhưng sau một thời gian dài nghiên cứu các vụ tai nạn, tôi nhận ra nạn nhân thường là những đối tượng thiếu kỹ năng an toàn, đặc biệt là trẻ em. Trẻ em là đối tượng cực kỳ cần được bảo vệ và trang bị kỹ năng.

Chúng tôi tập hợp những bạn có chuyên môn sư phạm và bắt đầu triển khai các lớp học vào sáng thứ Bảy. Không gian này giúp các em học cách nhận diện rủi ro, biết mình cần làm gì để an toàn và thậm chí có thể thuyết trình lại để hướng dẫn người khác. Cứ một em biết thì sẽ chỉ cho bạn khác, từ đó tạo ra một vòng tròn bảo vệ cho cả cộng đồng, từ trẻ em đến người lớn.

PV: Với khoảng 24.000 vụ việc, rất nhiều người coi anh như một "thần tượng". Nếu được chọn, anh muốn họ nhớ đến anh và FAS Angel như thế nào?

Anh Phạm Quốc Việt: Tôi không nghĩ mình là thần tượng của ai, và tôi cũng không muốn mọi người tôn sùng mình. Tôi không phải là nghệ sĩ, ca sĩ, diễn viên để họ nhớ đến qua những hào nhoáng hay những bài hát, bộ phim. Tôi chỉ muốn họ nhớ đến tôi như một người đã dạy cho họ kỹ năng sinh tồn.

Kỹ năng đó dùng để bảo vệ chính họ, gia đình họ và cộng đồng xung quanh. Nhiều người hỏi tôi rằng trong hàng vạn người đã cứu, có ai đã quay lại cảm ơn tôi trực tiếp chưa? Thực sự tôi không nhớ và cũng không để ý. Lời cảm ơn sâu sắc nhất mà FAS Angel mong muốn lại cực kỳ đơn giản. Nếu bạn từng khắc ghi rằng mình đã được giúp đỡ trong lúc hoạn nạn, hãy giống như tôi, hãy dùng đôi tay của mình tiếp tục đi giúp đỡ những người khác.

PV: Xin cảm ơn anh Phạm Quốc Việt đã nhận lời phỏng vấn!