Người trẻ tìm kiếm điều gì ở cửa chùa giữa những xô lệch của đời sống?

PV: Thưa sư thầy, hiện nay việc tiếp cận Phật giáo của giới trẻ tại chùa diễn ra như thế nào?

Thầy Tục Nhẫn: Hiện tại, số lượng tăng ni còn khá hạn chế, thành ra với công tác đưa Phật giáo tới nhóm đối tượng mới, trẻ, thì chùa vẫn chưa có sự chú trọng nhiều trong việc thực hành như thế. Nhóm Phật tử chủ yếu của chùa hiện tại vẫn là các cụ tuổi. Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn trong đời sống tâm linh của địa phương, chùa vẫn giữ một vai trò nhất định, vừa là nơi thờ Phật, vừa gắn với không gian sinh hoạt tín ngưỡng chung cùng khu vực đền. Do khuôn viên chùa và đền nằm cạnh nhau, nên người dân đến lễ Phật cũng đồng thời tham gia vào một không gian thờ cúng rộng hơn, nơi có thờ Thành hoàng làng và một số nhân vật lịch sử.

PV: Nhiều bạn trẻ hiện nay tìm đến thiền định như một cách giải tỏa tâm lý. Sư thầy nhìn nhận xu hướng này ra sao?

Thầy Tục Nhẫn: Thực ra, việc ứng dụng thiền tập vào đời sống không phải là điều mới, mà nó đã luôn tồn tại trong dòng chảy thực hành của Phật giáo, đặc biệt trong việc trị liệu tinh thần của người Phật tử. Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây, khi truyền thông phát triển, thiền được biết đến rộng rãi hơn và dần trở thành một trào lưu. Mà như chúng ta thấy, cái gì khi phát triển quá nhanh thì đôi khi sẽ bị biến tướng. Khi đời sống tâm linh, đặc biệt là thiền định, bị thương mại hóa, thì có những yếu tố không còn giữ được giá trị ban đầu. Vì vậy, theo quan điểm của tôi, cần có sự phân biệt rõ ràng giữa giá trị thực hành chân chính và những yếu tố mang tính thương mại, để người tiếp cận vừa hiểu được gốc rễ của Phật giáo, vừa không bị cuốn theo những xu hướng lệch hướng.

PV: Theo sư thầy, giới trẻ hiện nay tìm hiểu Phật giáo theo hướng đi sâu hay chỉ dừng ở nhu cầu nhất thời?

Thầy Tục Nhẫn: Nếu đặt trong bối cảnh rộng hơn của Phật giáo Việt Nam, có thể thấy việc nghiên cứu sâu về triết lý, tư tưởng Phật giáo thường nằm trong giới trí thức hoặc những người có định hướng học thuật rõ ràng. Còn phần đông mọi người, trong đó có giới trẻ, tiếp cận Phật giáo qua các hình thức gần gũi hơn như lễ hội, nghi lễ, hay những hoạt động mang tính tín ngưỡng dân gian. Điểm gặp gỡ ban đầu của họ với Phật giáo đôi khi không nằm ở chiều sâu tư tưởng mà lại ở các biểu hiện bên ngoài. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi các nền tảng như TikTok phổ biến, nội dung truyền tải thường ngắn và nhanh, nên việc tiếp cận triết lý sâu sắc là điều không dễ. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng nhiều bạn trẻ tìm đến chùa khi gặp áp lực, bế tắc trong học tập, công việc hay tình cảm. Khi đó, chùa giống như một điểm dừng, một khoảng lặng để các bạn quan sát lại chính mình, và đó cũng có thể là điểm khởi đầu cho một hành trình tìm hiểu sâu hơn.

PV: Hiện nay, mạng xã hội đang lan truyền nhiều nội dung liên quan đến Phật giáo. Sư thầy đánh giá thế nào về hiện tượng này?

Thầy Tục Nhẫn: Có thể nói, những nội dung đó mang tính truyền thông hóa khá rõ. Nhưng nếu nhìn ở góc độ tích cực, thì đây cũng là cách để Phật giáo tiếp cận được với nhiều người hơn, đặc biệt là người trẻ. Ví dụ như các sản phẩm kinh sách được in ấn đẹp, dễ đọc, có minh họa bắt mắt, thì ít nhiều cũng giúp người tiếp cận cảm thấy gần gũi hơn, và đó có thể coi là một cách “gieo duyên”. Tuy nhiên, mặt trái là khi yếu tố thương mại chiếm ưu thế, thì nội dung có thể bị sai lệch. Có những bản dịch kinh được sử dụng tràn lan nhưng không sát với nguyên bản, trong khi các bản chính thống lại ít được chú ý. Điều này khiến việc tiếp cận triết lý Phật giáo không còn đầy đủ và sâu sắc như vốn có.

PV: Phật giáo có thể đóng vai trò như thế nào trong việc định hướng lối sống cho giới trẻ hiện nay?

Thầy Tục Nhẫn: Theo tôi, Phật giáo có thể góp phần định hình đạo đức cho giới trẻ, bên cạnh hệ thống pháp luật, giáo lý Phật giáo giống như một tấm gương để mỗi người soi chiếu và điều chỉnh hành vi của mình, từ đó nhận biết đâu là đúng đâu là sai theo chuẩn mực đạo đức. Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, thiền định cũng được ứng dụng nhiều trong hỗ trợ tâm lý. Khi các bạn gặp khó khăn hay mất phương hướng, việc dừng lại, quan sát và nhận diện vấn đề của mình là bước đầu tiên để tìm ra hướng giải quyết. Chính ở điểm này, Phật giáo có thể mang lại những giá trị thiết thực trong đời sống hiện đại.

PV: Hiện tượng “check-in chùa”, du lịch tâm linh đang ngày càng phổ biến. Quan điểm của sư thầy về vấn đề này ra sao?

Thầy Tục Nhẫn: Đây là một xu hướng mang tính tất yếu, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên thế giới, khi các giá trị văn hóa – tâm linh gắn với du lịch và dịch vụ. Tuy nhiên, khi việc khai thác thiếu định hướng bền vững, quá chú trọng lợi nhuận, thì sẽ nảy sinh nhiều vấn đề. Một mặt, các đơn vị kinh doanh muốn tối đa hóa lợi ích; mặt khác, các cơ sở tôn giáo đôi khi chưa có đủ kinh nghiệm để quản lý trong bối cảnh kinh tế. Vì vậy, vấn đề này cần được nhìn nhận từ nhiều phía, từ nhà quản lý, nhà đầu tư đến người tham gia trải nghiệm. Khi có cung thì sẽ có cầu, và nếu không có sự điều chỉnh đồng bộ, những hệ lụy là điều khó tránh khỏi.

PV: Thưa sư thầy, vậy người trẻ cần làm gì để không đánh mất giá trị của chính mình?

Thầy Tục Nhẫn: Có lẽ sẽ không có một lời khuyên nào phù hợp với tất cả mọi người. Nhưng điều tôi muốn nói là các bạn hãy trân trọng giá trị của chính mình. Nhiều bạn trẻ hiện nay rơi vào khủng hoảng vì cảm giác không được công nhận từ gia đình hay xã hội, từ đó dẫn đến việc đánh giá thấp bản thân. Tuy nhiên, thực ra không có ai là vô giá trị cả, mỗi người đều có một vai trò và ý nghĩa riêng trong cuộc sống. Khi hiểu được bản thân mình, các bạn sẽ dần xây dựng được một đời sống tinh thần lành mạnh hơn, và từ đó, mọi khía cạnh khác trong cuộc sống cũng sẽ trở nên tích cực hơn.