Nếp sống xanh “0 đồng” giữa lòng đô thị của các bạn sinh viên

Rào cản chi phí từ trào lưu sống xanh

Nếp sống này thực chất bắt nguồn từ một bài toán đang làm khó nhiều bạn trẻ: Lối sống xanh ngày nay dường như đang bị “thương mại hóa” và có phần đắt đỏ. Trong khi đó, đối với ngân sách của một sinh viên, việc ưu tiên các lựa chọn giá rẻ là điều cần thiết. Một suất cơm bình dân 30.000 đồng, hay những ly nước vỉa hè hiển nhiên sẽ đi kèm với hộp xốp, cốc nhựa và túi nilon. Ngược lại, những sản phẩm gắn mác bảo vệ môi trường như ống hút inox, túi vải sành điệu, hay suất ăn đựng trong hộp bã mía lại có giá thành cao hơn hẳn, vượt quá khả năng chi trả của hầu hết sinh viên.

Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, mặc dù nhận thức về tiêu dùng xanh rất cao, nhưng tỷ lệ người tiêu dùng duy trì việc sử dụng sản phẩm xanh thường xuyên hiện mới chỉ chiếm từ 12 - 18%. Giá cả chính là rào cản quan trọng nhất, bởi lẽ các sản phẩm “xanh” được bán ngoài thị trường đều có mức giá cao hơn đáng kể so với đồ dùng một lần, thậm chí gấp 3-5 lần đối với những sản phẩm có quy trình sản xuất phức tạp. Đồng thời, độ phủ của các sản phẩm xanh cũng còn hạn chế. Hiện nay, chưa có quá nhiều chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh được phổ biến tới người dân.

Cũng chính vì mức “phụ phí xanh” quá cao, hiệu quả của các chiến dịch thương mại kêu gọi mua sắm đồ “eco-friendly” thường rất hạn chế khi tiếp cận tệp khách hàng sinh viên. Đa phần các bạn trẻ có ý thức bảo vệ môi trường nhưng lại gặp khó khăn trước bài toán chi phí. Điều này khiến những phong trào tiêu dùng xanh đôi khi chỉ dừng lại ở bề nổi, mang tính chất “sống ảo” mà chưa thực sự được hình thành trong nếp sống thường nhật của số đông.

Bạn Yến Nhi (19 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: “Nhiều lúc giữa trưa hè nóng nực, gọi đồ ăn thức uống ship về thì hộp nhựa, túi nilon bọc kín bưng. Mình cũng biết giữ cái thói quen tiêu dùng như vậy thì không thể thực hiện cái gọi là thân thiện với môi trường được. Nhưng mà thực sự thì, giờ mà bảo một sinh viên ăn uống tiết kiệm để mua những món đồ ‘eco-friendly’ đắt đỏ thì mình cũng không đủ khả năng”. Đó cũng là tiếng lòng chung của rất nhiều bạn trẻ. Khi ý thức bảo vệ môi trường va phải áp lực chi tiêu sinh hoạt, sự tiện lợi và mức giá bình dân buộc phải trở thành ưu tiên hàng đầu.

“Lối thoát xanh” cho chiếc ví sinh viên

Đứng giữa vấn đề về môi trường và chiếc ví sinh viên, nhiều người trẻ đã tìm ra hướng đi thiết thực hơn. Thay vì bỏ tiền ra để “sống xanh”, họ chọn bảo vệ môi trường bằng công sức của chính mình.

Giải pháp thực tế đang được nhiều sinh viên lựa chọn là tìm đến các điểm thu gom tái chế, tiêu biểu có thể kể đến trạm xanh của dự án Tagom. Cơ chế vận hành ở đây hoàn toàn khác biệt so với các vựa ve chai truyền thống hay những chiến dịch tình nguyện thông thường. Ở Tagom, nguyên tắc cốt lõi là sự tự giác. Người tham gia vẫn có thể tiêu dùng đồ bọc nhựa giá rẻ để bảo vệ túi tiền, tuy nhiên, sau khi sử dụng, thay vì gom vào một túi đựng, họ phải tự thực hiện quy trình rửa sạch cặn bẩn còn sót lại ở các chai, hộp đựng và phơi khô, sau đó gom lại để đem đến trạm.

Bạn Mai Anh (20 tuổi, Hà Nội) chia sẻ về sự thay đổi trong thói quen tiêu thụ của mình sau khi biết đến Tagom: “Từ hồi biết đến Tagom thì mình cũng bắt đầu thay đổi cái thói quen phân loại rác của mình. Như các bạn cũng đã thấy ở trên fanpage, trước khi mình mang rác tới đây mình sẽ phải làm sạch nè, thì bây giờ khi mà nhà mình bắt đầu có rác thì mình cũng sẽ tập thói quen là làm sạch và vệ sinh tất cả từ khi ở nhà luôn. Rồi đến đây mình chỉ việc để vào từng khu vực đúng theo phân loại thôi.”

Bởi khi đến với trạm, mọi người sẽ được “trải nghiệm” tự tay phân loại rác của mình vào từng thùng chuyên biệt, dưới sự hướng dẫn của các bạn tình nguyện viên. Cuối cùng, sau khi đã được phân loại một cách khoa học, rác sẽ được đưa đến các nhà máy tái chế và qua quá trình xử lý được kéo dài vòng đời.

Đồng thời, Tagom cũng góp phần thay đổi thói quen sinh hoạt của nhiều người dân. Nếu như trước khi biết đến trạm, số đông đều đã quen với việc vứt rác hỗn hợp, gom hết vào một túi thì giờ đây, nhiều người đã hình thành thói quen phân loại, làm sạch rác ngay sau khi sử dụng nhằm tiết kiệm thời gian xử lý để đem đến trạm.

Hoạt động mang tính kỷ luật tại Tagom không chỉ cho phép rác vô cơ có một vòng đời mới, mà còn là một cách để người tham gia “giải quyết” hậu quả từ thói quen tiêu dùng của chính mình, từ đó dần hình thành nếp sống xanh mà không tốn thêm chi phí. Được biết, đến nay Tagom thu được khoảng 5-10 tấn rác mỗi tháng, với hàng trăm người dân tham gia định kỳ.

Chị Nguyễn Thị Thùy Linh, người sáng lập dự án Tagom cho biết, việc tích tụ rác ở nhà trong một thời gian quá lâu mà không vệ sinh có thể gây ảnh hưởng xấu: mùi hôi ảnh hưởng đến chất lượng không khí, phát sinh côn trùng, thiếu vệ sinh không gian nhà cửa. Nếu mang rác chưa qua vệ sinh xử lý tới nhà máy, các đơn vị tái chế cũng phải mất nhiều hóa chất hơn để xử lý, dẫn đến sự tốn kém chi phí cho các khâu về sau. Chính vì vậy, khi đã qua trạm Tagom xử lý, các khâu trung gian trong quá trình tái chế cũng sẽ được giảm đi đáng kể, rút ngắn hành trình “tái sinh” cho rác.

“Bởi vì hiện nay, hệ thống thu gom, phân loại hiện nay ở Việt Nam chưa được đầu tư, chưa được xây dựng cơ sở hạ tầng một cách tối ưu ấy, nên là việc phân loại tại nhà của các hộ gia đình sẽ gặp khá là nhiều khó khăn. Hiện nay tại các trạm, các nơi thu gom tại chỗ của mọi người thì mọi người chưa có chỗ nào để hướng dẫn thu gom và thực hành. Chính vì thế, hiện tại bọn mình phải mở ra một cái trạm để cho mọi người học và mọi người thực hành luôn.” - Chị Linh chia sẻ thêm về triết lý hoạt động của trạm.

Không chỉ dừng lại ở việc mang rác đến trạm tái chế, nếp sống xanh còn được các bạn sinh viên duy trì qua các thói quen thiết thực ngay tại phòng trọ. Đến với căn phòng trọ nhỏ của bạn Nhi tại Mỹ Đình, Hà Nội, có thể dễ dàng quan sát thấy, những chiếc hộp nhựa trong suốt vốn đựng thức ăn sẵn nay đã được cọ rửa sạch sẽ, xếp ngay ngắn để trữ hành, tỏi, gia vị thay vì tốn thêm tiền mua hộp chuyên dụng. Những xấp túi nilon đi mua rau cũng được vuốt phẳng phiu, cất gọn vào một góc để dùng lại nhiều lần cho đến khi không thể sử dụng.

“Mình là sinh viên nên có thể không có nhiều về mặt tài chính - kinh tế, nhưng mình thấy có những việc hoàn toàn có thể thực hành để tiết kiệm mà rất đơn giản thôi, ai cũng có thể làm được. Ví dụ như mình thì mình sẽ tận dụng hết những món đồ có thể tái sử dụng luôn, từ hộp nhựa đựng kem, chai nước Lavie, hay những chiếc túi ni lông còn dùng tốt thì mình sẽ giữ lại dùng tiếp. Dùng đến lúc nào rách hẳn thì thôi.” Nhi chia sẻ thêm.

Ngay cả ở các chuỗi thương hiệu cà phê lớn như Highlands, Starbucks…, không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều bạn trẻ hàng ngày mang theo bình giữ nhiệt cá nhân để đựng thay vì sử dụng cốc của quán - vừa linh hoạt hơn để mang đi khắp nơi, vừa bớt đi một chiếc cốc nhựa thải ra môi trường. Đó cũng là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho thấy, đôi khi, sống xanh không nằm ở những khẩu hiệu vĩ mô, mà nảy mầm từ chính những thói quen rất đời thường được vun vén.

Sự bùng nổ của các dịch vụ giao hàng trực tuyến tất yếu kéo theo lượng rác thải nhựa khổng lồ. Dù vậy, cách các bạn sinh viên tự tìm ra giải pháp đã chứng minh: Sống xanh không nhất thiết phải là một cuộc chạy đua tiêu dùng đắt đỏ. Đó đơn giản là sự cân bằng giữa chi tiêu thực tế và ý thức chủ động khắc phục hậu quả từ thói quen của bản thân. Nếu những mô hình thu gom chủ động như Tagom cùng với nếp sống tự giác này tiếp tục nhân rộng, đó sẽ là bệ phóng vững chắc để hình thành nên một thế hệ công dân đô thị văn minh, trách nhiệm hơn trong tương lai.