Làng nón Chuông - nơi thời gian tạo nên từng chiếc nón

Không ồn ào, không vội vã, làng Chuông tồn tại với một nhịp sống chậm rãi và bình yên. Nghề làm nón được truyền từ đời này sang đời khác như một phần máu thịt của làng. Buổi sáng ở làng bắt đầu bằng tiếng trở lá khẽ khàng, tiếng kim khâu lách cách đều đặn, xen lẫn những câu chuyện trò nhỏ nhẹ của những người đã gắn bó cả đời với vành nón. Trong không gian tĩnh lặng của làng nghề, nghệ nhân Lê Văn Tuy cần mẫn bên vành nón, đôi bàn tay chai sần như đã thuộc lòng từng thớ lá, từng đường kim và cả nhịp trôi lặng lẽ của thời gian.

Để làm nên một chiếc nón đúng chuẩn, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn. Lá nón được chọn kỹ, không quá non cũng không quá già, sau đó đem phơi nắng rồi ủ sương để giữ được màu trắng ngà tự nhiên và độ dẻo cần thiết. Với nghệ nhân Lê Văn Tuy, công đoạn ủ lá không chỉ là kỹ thuật mà còn là kinh nghiệm sống, là sự “đo thời tiết bằng cảm giác” được đúc kết qua nhiều năm gắn bó với nghề. Chỉ cần lệch một nhịp nắng, sai một đêm sương, lá nón có thể giòn, úa, mất dáng, khiến cả chiếc nón không còn giá trị.

Không chỉ được người dân trong làng tin tưởng, tay nghề của nghệ nhân Lê Văn Tuy còn được ghi nhận qua nhiều cuộc thi và các hoạt động tôn vinh làng nghề truyền thống. Ông từng đạt giải tại các hội thi, hội chợ làng nghề thủ công mỹ nghệ và được các cấp, các ngành ghi nhận những đóng góp cho việc bảo tồn và phát huy giá trị nghề làm nón Chuông. Với ông, những danh hiệu và giải thưởng không phải là đích đến, mà là sự ghi nhận cho một hành trình bền bỉ gắn bó với nghề.

Từng mũi kim khâu nón đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi bàn tay đã quen với thời gian. Đó là những bàn tay chai sần vì năm tháng, nhưng khéo léo và chính xác đến từng chi tiết. Người thợ làm nón không chạy theo tốc độ, bởi với họ, mỗi chiếc nón là một quá trình gửi gắm. Ông Tuy cho biết: “Làm nón không chỉ để mưu sinh mà còn là cách giữ nghề, giữ nếp làng và truyền lại giá trị cho thế hệ sau”.

Ở chợ làng Chuông, người bán trao nón, người mua nhận về không chỉ một vật che nắng che mưa mà mỗi chiếc nón còn mang theo câu chuyện của một làng quê Bắc Bộ, nơi con người sống chậm, sống kỹ và sống có nghĩa tình. Có những chiếc nón theo chân người nông dân ra đồng, có chiếc cùng người phụ nữ bước qua những buổi chợ quê, cũng có chiếc trở thành đạo cụ trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật hay làm quà lưu niệm cho du khách.

Bà Lê Thị Luận, người dân sinh sống tại làng Chuông chia sẻ: “Chúng tôi rất tự hào về nghề nón của làng Chuông, đây là nghề đã được truyền từ đời cha ông ở những năm xưa. Bây giờ chúng tôi càng tự hào hơn khi đã truyền lại cho các con, các cháu để mãi nối tiếp nghề mà cha ông đã để lại”. Từ niềm tự hào giản dị ấy, nghề nón Chuông vẫn được gìn giữ qua từng thế hệ, như một phần ký ức làng quê chưa từng đứt gãy, dù thời gian và cuộc sống không ngừng đổi thay.

Ngày nay, nón Chuông đang dần tìm cho mình một con đường mới, bên cạnh việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt truyền thống, sản phẩm của làng nghề còn xuất hiện trong các hoạt động du lịch, văn hóa và nghệ thuật. Những chiếc nón không chỉ giữ nguyên giá trị sử dụng, mà còn trở thành biểu tượng thẩm mỹ, đại diện cho vẻ đẹp thuần Việt, giản dị nhưng tinh tế.

Làng Chuông vì thế không chỉ là một làng nghề, mà là một không gian văn hóa sống. Ở đó, thời gian không trôi đi một cách vội vã, mà được khâu lại cẩn thận trên từng vành lá. Và giữa không gian ấy, những nghệ nhân như Lê Văn Tuy vẫn âm thầm giữ nghề, để mỗi chiếc nón ra đời là một minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống giữa dòng chảy không ngừng của thời đại.