Khoảng trống trong điện hoá giao thông tại Hà Nội: Hà Nội trong làn sóng điện hoá giao thông (Kỳ 1)

Ngành công nghiệp xe điện đang trải qua giai đoạn bứt phá mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu. Tại Việt Nam, làn sóng này đang dần chuyển từ xu hướng thành yêu cầu cấp thiết khi tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội liên tục chạm ngưỡng báo động. Đặt trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi sang phương tiện điện trở thành nhiệm vụ cấp bách cần được ưu tiên hàng đầu.

Thực tế ghi nhận những bước tiến đáng mừng trong hành trình chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện. Xe điện ngày càng xuất hiện nhiều trên các tuyến phố Thủ đô, từ các loại xe cá nhân cho đến phương tiện công cộng, đặc biệt tại các khu vực giao thông trọng điểm. Hệ thống trạm sạc và đổi pin cũng từng bước được phủ rộng, song hành cùng hàng loạt cơ chế, định hướng ưu tiên phát triển và mở rộng phạm vi sử dụng phương tiện xanh từ phía chính quyền.

Theo dữ liệu thống kê, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam vận hành khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Trong 7 tháng đầu năm 2026, thị trường ô tô lập kỷ lục mới với sự dẫn dắt đến từ phân khúc xe điện, trong đó thương hiệu nội địa VinFast đóng vai trò tiên phong khi giao tới 137.697 ô tô, đạt tốc độ tăng trưởng 74,2%.

Bối cảnh tương tự cũng diễn ra ở thị trường xe hai bánh, theo dữ liệu từ Motorcycles Data (Chuyên trang thống kê dữ liệu mô tô xe máy) công bố ngày 19/8/2026, doanh số xe máy điện ghi nhận sự đột phá trong 7 tháng đầu năm với 513.742 xe bán ra, tăng 97,2% so với cùng kỳ năm trước, đưa tỷ lệ xâm nhập của xe điện (EV) lên mức 27,7%. Số liệu trên cho thấy xe máy điện đang bứt phá với tốc độ nhanh hơn hẳn so với mặt bằng chung của thị trường trong cùng thời điểm.

Tuy nhiên, bên cạnh những chuyển đổi đầy triển vọng ấy, thực tế giao thông Hà Nội lại nảy sinh thêm những bài toán mới chưa từng có tiền lệ. Phương tiện điện gia tăng với tốc độ nhanh chóng, trong khi đó sự đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật lại không theo kịp. Điều này vô tình tạo áp lực đè nặng lên vấn đề xây dựng hạ tầng kỹ thuật và khiến nguy cơ quá tải điện sinh hoạt, tình trạng thiếu hụt điểm sạc công cộng, cho đến những khoảng trống trong quy chuẩn an toàn phòng chống cháy nổ tại các khu dân cư ngày càng tăng lên.

Theo dữ liệu báo cáo từ Ban Đô thị HĐND TP. Hà Nội về kết quả khảo sát bến bãi đỗ xe và chuyển đổi phương tiện giao thông xanh tại 9 phường thuộc Vành đai 1, xe máy chạy xăng tính đến thời điểm hiện tại vẫn nắm giữ vị thế áp đảo tuyệt đối với tỷ lệ từ 94% đến 97%. Dù xe máy điện đã phủ rộng khắp các địa bàn, lượng sở hữu hiện vẫn rất khiêm tốn, chỉ dao động khoảng 3% đến 6% tổng lượng phương tiện. Điều này phản ánh rõ nét mặc dù đà tăng trưởng chung của toàn thị trường đạt mức kỷ lục, xe máy điện tại các khu vực trung tâm của Hà Nội mới dừng lại ở bước khởi đầu và cần thêm những cú huých mạnh mẽ hơn về chính sách, hạ tầng lẫn thời gian để có thể thay thế xe xăng truyền thống.

Hà Nội không thiếu định hướng cho giao thông xanh, và cũng không đứng ngoài bài toán an toàn của phương tiện điện. Mặc dù hệ thống chính sách đang mở đường, tuy nhiên, hạ tầng sạc chưa đồng bộ cùng nguy cơ quá tải lưới điện cục bộ vẫn đang là những “lực cản” hữu hình, khiến người dân vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn họ có thể bước vào con đường ấy một cách an toàn.

Thực hiện: Hương Giang, Đức Hiệp, Ngọc Anh, Tiến Huy, Minh Thu, Hưng Nguyên