Nghệ nhân Nguyễn Văn Phục là thế hệ thứ ba trong gia đình theo nghề làm cờ tại làng Từ Vân - nơi từ lâu được biết đến là một trong những cái nôi sản xuất cờ Tổ quốc lớn nhất cả nước. Ông cho biết nghề đã được truyền lại từ thời cha mẹ và tiếp tục duy trì đến thế hệ mình. Xưởng hiện nay đã hoạt động gần 30 năm.

“Nghề làm cờ là nghề thủ công mỹ nghệ đặc thù. Để tạo ra những lá cờ đúng tiêu chuẩn cần những người thợ lành nghề và có kinh nghiệm lâu năm”, ông Phục chia sẻ.

Với gia đình ông, nghề làm cờ không đơn thuần là kế sinh nhai. Đó còn là niềm tự hào khi được góp phần tạo nên những biểu tượng thiêng liêng của đất nước. Chính vì vậy, dù trải qua nhiều biến động của thị trường và sự đổi thay của đời sống kinh tế, gia đình ông vẫn kiên trì gắn bó với nghề.

Điều dễ nhận thấy khi bước vào xưởng của ông Phục là sự hiện diện của nhiều thế hệ cùng làm việc dưới một mái nhà. Những người thợ lớn tuổi, có người đã gắn bó với nghề hàng chục năm, đảm nhận các công đoạn quan trọng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Trong khi đó, lực lượng thanh niên phụ trách vận hành các loại máy móc hiện đại được đưa vào sản xuất trong những năm gần đây.

“Máy móc giờ chủ yếu giao cho các anh thanh niên quản lý. Họ hiểu biết công nghệ và học hỏi nhanh hơn chúng tôi”, ông Phục cho biết.

Nhìn quanh xưởng sản xuất, không khó để bắt gặp những gương mặt trẻ đang tham gia làm việc. Ở một góc nhà xưởng, Nguyễn Thị Dung Hòa, 13 tuổi, là cháu gái ông Phục, đang cùng mọi người thực hiện các công việc như in cờ, cắt giấy và luồn dây cờ trong kỳ nghỉ hè.

Theo Hòa, công việc không quá khó khăn và mang lại nhiều niềm vui vì được làm việc cùng người thân, học hỏi kinh nghiệm từ các cô chú, anh chị trong xưởng. “Em được nghe các bà, các bác kể về làng nghề, nghe mọi người hát những bài dân gian gắn với nghề làm cờ. Nếu có thể, sau này em cũng muốn góp phần giữ gìn và quảng bá làng nghề của mình”, cô bé chia sẻ.

Những hình ảnh như vậy đem lại nhiều hy vọng cho ông Phục. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng nghề truyền thống ngày nay không còn là lựa chọn mặc định của thế hệ trẻ.

Nếu như trước đây, con cái trong các gia đình làng nghề thường nối nghiệp cha mẹ một cách tự nhiên thì hiện nay, thanh niên có nhiều cơ hội học tập và việc làm hơn. Việc tiếp tục gắn bó với nghề vì thế trở thành lựa chọn cá nhân thay vì trách nhiệm gia đình.

Ngay cả với con trai mình, ông Phục cũng không đặt áp lực phải nối nghiệp: “Chúng tôi rất muốn giữ nghề nhưng việc học vẫn là quan trọng nhất. Các cháu bây giờ có nhiều ngành nghề, nhiều định hướng khác nhau nên không thể ép được”.

Theo ông Phục, điều đáng lo nhất hiện nay không phải là kỹ thuật sản xuất hay thị trường tiêu thụ. Thực tế, làng nghề vẫn còn những người thợ giỏi, những bí quyết nghề nghiệp vẫn được lưu giữ và nhu cầu đối với sản phẩm cờ Tổ quốc vẫn hiện hữu.

Điều khiến ông trăn trở hơn cả là câu chuyện kế thừa. “Làng nghề thủ công mỹ nghệ bây giờ mai một nhiều lắm. Thu nhập cũng khó cạnh tranh với các ngành nghề khác. Muốn phát triển được nghề thì trước hết phải có lửa nghề, giữ được đam mê”, ông nói.

Là thành viên của Hiệp hội làng nghề địa phương, nhiều năm qua ông cùng các hộ sản xuất khác vẫn cố gắng vận động, đào tạo lớp trẻ, tạo điều kiện để thanh thiếu niên trong làng tiếp xúc với nghề từ sớm.

Mỗi dịp hè hay mùa cao điểm trước các ngày lễ lớn, xưởng của ông lại đón thêm nhiều bạn trẻ đến phụ việc. Dù phần lớn mới tham gia ở mức thời vụ, ông vẫn xem đó là tín hiệu tích cực cho tương lai. Bởi theo ông, chỉ khi có người muốn học, muốn gắn bó thì nghề mới có thể tiếp tục tồn tại.

Chiều muộn, tiếng máy trong xưởng vẫn chưa ngừng hẳn. Những lá cờ đỏ sao vàng tiếp tục được xếp thành từng chồng chuẩn bị chuyển đi khắp mọi miền đất nước. Bên cạnh những người thợ đã gắn bó hàng chục năm với nghề là những gương mặt trẻ hơn đang tập làm quen với từng công đoạn sản xuất.

Không ai có thể chắc chắn tương lai của nghề làm cờ sẽ ra sao giữa những đổi thay của thời đại. Thế nhưng, nhìn những gương mặt trẻ đang hiện diện trong xưởng hôm nay, nghệ nhân Nguyễn Văn Phục vẫn có quyền hy vọng. Hy vọng rằng sẽ có những người tiếp tục lựa chọn gắn bó với nghề, tiếp nối công việc mà các thế hệ đi trước đã dày công gìn giữ.