Đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão: Góc nhìn nào về lựa chọn chăm sóc tuổi già?

Định kiến xuất phát từ quan niệm truyền thống

Từ lâu, nhiều người Việt cho rằng cha mẹ khi đã có tuổi nên sống cùng con cháu, bởi đó không chỉ là cách chăm sóc tuổi già mà còn là biểu hiện của đạo hiếu và sự gắn kết gia đình. Chính vì vậy, viện dưỡng lão thường bị nhìn nhận như một lựa chọn bất đắc dĩ, thậm chí gắn với những định kiến về sự thiếu trọn vẹn trong việc phụng dưỡng cha mẹ.

Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của đời sống xã hội, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng đa dạng. Nhiều gia đình chịu áp lực công việc, khoảng cách địa lý hoặc yêu cầu chăm sóc sức khỏe chuyên biệt vượt quá khả năng chăm sóc tại nhà. Điều đó khiến việc chăm sóc người cao tuổi không còn chỉ giới hạn trong phạm vi gia đình, mà ngày càng cần đến các mô hình hỗ trợ phù hợp để đáp ứng cả nhu cầu sức khỏe và đời sống tinh thần.

Tại Viện dưỡng lão Diên Hồng (cơ sở 10), bà Lê Thị Xuân (88 tuổi) chia sẻ rằng: "Tôi là người chủ động bảo con đưa vào đây. Ông nhà tôi mất rồi, con cháu thì đều ở bên Đức cả. Giờ tôi chỉ có một mình, tôi thấy vào viện dưỡng lão là hợp lý nhất". Theo bà, quyết định này không xuất phát từ sự “bị bỏ lại”, mà là lựa chọn để có một cuộc sống ổn định hơn ở tuổi già: được chăm sóc sức khỏe, ăn uống điều độ và quan trọng nhất là không phải sống trong cô đơn kéo dài.

Lời tâm sự của bà Xuân phần nào cho thấy viện dưỡng lão không còn là phương án bất đắc dĩ, mà đôi khi xuất phát từ chính mong muốn của người cao tuổi.

Thực tế phía sau những định kiến về viện dưỡng lão

Bên cạnh những tranh luận về chữ hiếu, nhiều người cũng lo rằng viện dưỡng lão khó có thể thay thế sự chăm sóc và gắn kết tinh thần từ gia đình. Tuy nhiên, những gì diễn ra tại Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng lại cho thấy một bức tranh khác.

14 giờ 30 phút, tại Diên Hồng, các cụ dùng bữa chiều theo lịch sinh hoạt hằng ngày. Sau giờ ăn, nhiều người được kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc tham gia các buổi vật lý trị liệu nhằm duy trì khả năng vận động. Những hoạt động diễn ra đều đặn cho thấy cuộc sống tại đây không chỉ dừng ở việc chăm sóc sức khỏe mà còn hướng đến nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Theo chị Vũ Thị Huệ, Giám đốc Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng cơ sở 10, để bảo đảm chất lượng chăm sóc, đội ngũ điều dưỡng tại trung tâm không chỉ đáp ứng yêu cầu chuyên môn mà còn phải trải qua chương trình đào tạo nội bộ trước khi làm việc chính thức. Hiện nay, các cơ sở của Diên Hồng đều vận hành theo quy trình chuẩn ISO 9001:2015 về hệ thống quản lý chất lượng do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế ban hành.

"Có những cụ trước đây ít giao tiếp, nhưng khi tham gia các hoạt động tại trung tâm lại trở nên cởi mở, vui vẻ hơn. Điều chúng tôi mong muốn nhất là các cụ cảm thấy thoải mái, được quan tâm và có một môi trường sinh hoạt phù hợp với tuổi tác của mình", chị Huệ chia sẻ.

Hoàn thiện hệ thống chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số

Những ghi nhận tại Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng cho thấy các mô hình chăm sóc tập trung đang dần trở thành một lựa chọn của nhiều gia đình khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng tăng. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số, việc phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc, từ chăm sóc tại gia đình, cộng đồng đến các cơ sở dưỡng lão chuyên nghiệp, được xem là một trong những giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người cao tuổi.

Xu hướng này cũng được thể hiện trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đặt ra yêu cầu phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, hoàn thiện hệ thống phục hồi chức năng và tăng cường sự phối hợp giữa cơ sở y tế với các cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Đây được xem là định hướng quan trọng nhằm từng bước xây dựng mạng lưới chăm sóc phù hợp với thực tiễn già hóa dân số.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương cũng đã lồng ghép nội dung phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi vào các quy hoạch và chương trình an sinh xã hội. Các mô hình chăm sóc ngày càng đa dạng hơn, từ câu lạc bộ người cao tuổi, trung tâm chăm sóc ban ngày đến các cơ sở dưỡng lão hoạt động theo hướng chuyên nghiệp. Sự phát triển này không chỉ góp phần giảm áp lực cho gia đình mà còn mở rộng thêm các lựa chọn phù hợp với điều kiện, nhu cầu và sức khỏe của từng người cao tuổi.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng viện dưỡng lão không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn vai trò của gia đình. Dù được chăm sóc trong môi trường chuyên nghiệp, người cao tuổi vẫn cần sự quan tâm, thăm hỏi và đồng hành từ người thân để bảo đảm đời sống tinh thần. Vì vậy, việc chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh hiện nay được nhìn nhận theo hướng kết hợp giữa gia đình, cộng đồng và các dịch vụ xã hội chuyên biệt.