Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình): Từ di sản nghìn năm đến động lực phát triển du lịch

Giữ hồn di sản

Cố đô Hoa Lư là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa đầu tiên của Nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam, giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Nơi đây gắn liền với ba triều đại Đinh, Tiền Lê và Lý - giai đoạn mở đầu cho thời kỳ xây dựng và củng cố nền độc lập quốc gia.

Tọa lạc tại phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, quần thể di tích quốc gia đặc biệt này hiện còn lưu giữ nhiều công trình cổ kính như đền vua Đinh Tiên Hoàng, đền vua Lê Đại Hành và nhiều dấu tích thành cổ. Trải qua hơn nghìn năm lịch sử, Hoa Lư vẫn là minh chứng sinh động cho truyền thống lịch sử và văn hóa lâu đời của vùng đất “địa linh nhân kiệt”.

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích Cố đô Hoa Lư luôn được tỉnh Ninh Bình chú trọng. Đặc biệt, sau đợt sáp nhập địa giới hành chính vừa qua, nhiều hoạt động trùng tu và quảng bá di sản được triển khai đồng bộ hơn, mở ra cơ hội kết nối nguồn lực và phát huy tiềm năng văn hóa, du lịch của địa phương.

Việc bảo tồn Cố đô Hoa Lư không dừng lại ở gìn giữ các công trình kiến trúc cổ mà còn hướng tới bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của vùng đất cố đô. Các hoạt động như Lễ hội Trường Yên, nghi thức thờ vua Đinh - Lê, cùng nhiều chương trình giáo dục lịch sử địa phương được duy trì thường xuyên, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa tại vùng đất cố đô đến cộng đồng.

Cô Lê Uyên - hướng dẫn viên du lịch tại khu di tích Cố đô Hoa Lư, chia sẻ: “Sau sáp nhập tỉnh, có thể cách tổ chức lễ hội hay công tác quản lý có sự thay đổi. Nhưng truyền thống Hoa Lư thì không bao giờ thay đổi, vẫn là nghi thức, phần lễ, phần hội truyền thống từ thời xa xưa đến bây giờ”.

Hơn 20 năm gắn bó tại Cố đô Hoa Lư, bác Ngô Xuân Phương - hướng dẫn viên du lịch bày tỏ: “Với văn hóa ở những công trình cổ kính, chúng ta sẽ giữ gìn và truyền lại cho thế hệ trẻ. Bản sắc văn hóa chính là sợi dây nối liền quá khứ với hiện tại, giúp người trẻ hiểu về cội nguồn về lịch sử, văn học, nghệ thuật, kiến trúc… Những giá trị ấy không tự nhiên mà có, đó là kết tinh của hàng nghìn năm văn hiến. Vì vậy, việc giữ gìn và phát triển những biểu biểu của cố đô như hát, múa, lễ hội, văn hóa địa phương là điều hết sức cần thiết”.

Với giá trị lịch sử văn hóa nghìn năm văn hiến, Cố đô Hoa Lư còn để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn bè quốc tế. Chị Alyxxa, du khách đến từ Hoa Kỳ, hào hứng nói: “Tôi rất ấn tượng với cách các bạn bảo tồn và phục dựng lại những giá trị xưa. Ở đây, mỗi ngôi đền, mỗi bức tường đều kể một câu chuyện về lịch sử và văn hóa. Tôi muốn được tìm hiểu sâu hơn về đất nước này, về cách người Việt trân trọng quá khứ của mình.”

Cố đô Hoa Lư là dấu ấn của lịch sử nghìn năm, là biểu tượng cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt. Từ giá trị di sản được gìn giữ qua thời gian, nơi đây đang dần trở thành điểm tựa quan trọng thúc đẩy du lịch và kinh tế địa phương phát triển.

Đòn bẩy du lịch kinh tế

Giá trị lịch sử và văn hóa vượt trội của Cố đô Hoa Lư đã và đang thực sự trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch cho tỉnh Ninh Bình. Việc khai thác hiệu quả Di sản Hoa Lư, kết hợp với các danh thắng lân cận như Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính, đã đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Ninh Bình.

Sự gia tăng về lượt khách và doanh thu du lịch là minh chứng rõ ràng nhất. Theo bài tin của Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình trong 6 tháng đầu năm 2025, tỉnh ước đón trên 7,2 triệu lượt khách và thu về hơn 7.700 tỷ đồng từ hoạt động du lịch dịch vụ.

Chia sẻ với đoàn giảng viên, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong chuyến học tập thực tế tại Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình, ông Nguyễn Hải Bằng, công tác tại Phòng Quảng cáo, Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình, cho biết: “Trong Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Du lịch được xác định là mũi nhọn phát triển, với quy hoạch hạ tầng đồng bộ, thuận lợi cả đường bộ, đường sắt, đường thủy”.

Ông cũng nhấn mạnh, khu vực phía Tây Nam tỉnh sẽ là trọng tâm phát triển di sản và du lịch, hướng tới hình thành trung tâm dịch vụ cao cấp và công nghiệp văn hóa. Đặc biệt với hai di sản được UNESCO công nhận là Quần thể danh thắng Tràng An (Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, năm 2014, di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á) và Tín ngưỡng thờ Mẫu, Ninh Bình đang có cơ hội lớn để vươn lên phát triển du lịch văn hóa.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, cô Lê Uyên, hướng dẫn viên du lịch tại khu di tích Cố đô Hoa Lư, cho biết: “Đội ngũ làm du lịch ở đây được đào tạo bài bản, nhiều người có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Công tác nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản được triển khai đầy đủ, hướng tới sự phát triển bền vững, một điều không phải địa phương nào cũng làm được. Gần đây, các khu du lịch của tỉnh đã tích hợp công nghệ hiện đại như trình chiếu, ánh sáng và truyền thông để nâng cao trải nghiệm cho du khách. Bên cạnh đó, người dân cũng ngày càng tận dụng du lịch làm nguồn sinh kế chính”.

Tuy nhiên, cô cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn trong công tác phát triển du lịch tại vùng đất cố đô. Những nguyên do chính đến từ ý thức bảo vệ di sản và chất lượng dịch vụ chưa đồng đều. Đặc biệt, sau thời gian sáp nhập tỉnh, ông tác quản lý và chỉ đạo còn gặp một số khó khăn cần điều chỉnh.

Chính vì vậy, để phát huy hiệu quả giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức của người dân trong công tác bảo tồn, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ du lịch và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quảng bá, quản lý điểm đến là điều cần thiết. Những yếu tố này sẽ giúp du lịch Ninh Bình phát triển ổn định, hiệu quả và lâu dài.

Từ việc giữ hồn di sản đến phát huy kinh tế du lịch, Ninh Bình đang chứng minh hướng đi đúng đắn trong việc gắn bảo tồn và phát triển kinh tế. Điều này vừa tạo điều kiện gìn giữ truyền thống, vừa mở ra cơ hội mới phát triển cho tương lai, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới.